این وبلاگ به حل مساله و تکنیک‌های نوآوري نظام‌يافته مي‌پردازد. نوآوري، دغدغه امروز پيشتازان كسب و كار و مساله آينده همگان است. در عرصه نوآوري و حل مساله و بر اساس آموخته‌ها و يافته‌هاي ما، TRIZ توانمندترين و كامل‌ترين و مهندسي ارزش، ساده‌ترين و مستقل‌ترين متدولوژي به شمار مي‌آيد. با اين توصيف، اين وبلاگ بهانه‌اي است براي نشر گوشه‌هايي از نتيجه پژوهش‌‌ها،‌ آموزش‌ها، تجربه‌ها و مشاوره‌هايي كه در زمينه‌هاي گوناگون در داخل و خارج از كشور صورت پذيرفته است. خميرمايه اصلي محتواي وبلاگ به TRIZ تعلق دارد. ناخودآگاه نگاه ما به پيرامون و مساله‌ها رنگ و بوي اين دانش را گرفته است...

زندگي سراسر مساله‌هاي كشف شده و ناشناخته است و ما همه بازيگران ميدان حل مساله هستيم.

This weblog is about Problem Solving, TRIZ and Systematic Innovation. Innovation is the concern of pioneers of business and industrial environment and the main problem of all in future. In this era of innovation and problem solving, as we found TRIZ is one of the best and Value Engineering is one of the simplest among the current methodologies.

One of the aims of this webpages is demonstration and promotion of the results of researches, trainings, experiences and consultancies which has done in Iran and the Wolrd. The base of what you read here is TRIZ, also creativity and Innovation will follow. You can consider this as the none official website of IIITS (www.iiits.org and www.triz.ir).

As the Representative of www.ETRIA.net in Iran, we will announce news and events of international and local TRIZ associations too. - January 2008 - Mahmoud Karimi

ميثم ملكي را چند سال ديگر بايد آقاي دكتر ملكي خطاب كنيم. جواني كه با سخت‌كوشي مشتاقانه خود در پي علاقه به يادگيري پس از فوق ليسانس دانشگاه چالمرز سوئد، بندر ليسبون كشور پرتغال را براي ادامه تحصيل انتخاب كرده است. او در سفرهاي خود به ايران براي ديدار خانواده فقط به ديد و بازديدها بسنده نمي‌كند. تجربه‌اي كه مي‌خوانيد از زبان او روايت مي‌شود:

داستان زنگ تفریح در دانشگاه از 4 سال پیش شروع شد که تعدادی از دانشجویان دانشگاه شیراز تصمیم گرفتند دانش آموزان دبیرستانی را چند روز به دانشگاه دعوت کنند تا هم مطالب مهمی که در دانشگاه مورد نیازشان است و در مدرسه آموزش داده نمی شود را با آن‌ها در میان بگذارند و هم فضای دانشجویی را تجربه کنند. این طوری بود که ایده همایش «زنگ تفریح در دانشگاه» شکل گرفت.

امسال همزمان با همایش زنگ تفریح در شیراز، بچه‌های دانشگاه بوعلی سینای همدان دست به کار شدند تا این زنگ تفریح را به دانش‌آموزان همدانی هدیه کنند. در میان کارگاه‌هایی که برای دانش‌آموزان پیش‌بینی شده بود کارگاهی با عنوان الگوریتم نوآوری در نظر گرفته شده بود که توسط یکی از اعضای تیم تخصصی TRIZ مؤسسه مطالعات نوآوری و فناوری ایران ارائه می‌شد. دانش‌آموزان همدانی که اغلب خبر از چنین پدیده‌ای نداشتند مشتاقانه و با ذهن‌های خلّاق از TRIZ استقبال کردند.

بخش جالب ماجرا این بود که 2 نفر از دانش‌آموزان شرکت‌کننده در کارگاه، در مسیر اختراع خود با مشکل (یا شاید تضاد) روبه‌رو شده بودند و بعد از آشنایی با TRIZ گویی تشنه‌ای که چشمه دیده باشد، ذوق کرده بودند.

ماجرا به همین جا ختم نشد، در مسابقه حمل آب با کاغذ روزنامه و شمع، یکی از گروه‌ها اسم خود را TRIZ گذاشت و برخورد TRIZی با مساله کرد. اعضای این گروه از تجربه ساختن نمکدان با کاغذ استفاده کردند و کاغذ روزنامه بزرگ را به شکل نمکدان درآوردند و سپس نقاط زیر نمکدان که احتمال نشت آب در آن نقاط زیاد بود را با پارافین شمع عایق کردند و نتیجه خیلی خوبی گرفتند.

امیدواریم هر سال زنگ تفریح داشته باشیم و زنگ تفریح‌های‌مان TRIZی باشند.

تشکر فراوان از بر و بچه های تیم برگزارکننده همایش زنگ تفریح در دانشگاه همدان.

كمي از سرظهر گذشته خوشحال و شاد زنگ زد كه ديديد حدس مي‌زدم برنده بشم، حالا شدم! آيسان كلانتري دانش‌آموز ابهري پايه سوم دبيرستان در ميان 400 رقيب خود به رتبه اول گروه رياضي فيزيك دست يافت.

در رقابت‌هاي ششمين جشنواره كشوري پژوهش‌هاي دانش‌آموزي سما (مرداد 1389) كه در قائمشهر برگزار شد، آيسان و موضوع تحقيقش TRIZ برگزيده شدند. او با تماشاي مجموعه برنامه تلويزيوني آشنايي با نوآوري نظام‌يافته TRIZ (پخش شده از شبكه 4 سيما در سال 1387 و شبكه 7 در سال 1389) به اين موضوع علاقه نشان مي‌دهد. كنجكاوي او با جستجو براي درك چيستي TRIZ و چگونگي كار كردن همراه مي‌شود. تحقيق او در رقابت‌هاي محدودتر محلي مورد توجه قرار مي‌گيرد تا اين كه به دوره پاياني يعني شركت در جشنواره كشوري راه مي‌يابد.

خبر مربوط به اين رقابت‌ها در اين منابع نيز يافت مي‌شود:

http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8905180652

http://www.iau-abhar.ac.ir/?type=dynamic〈=1&id=737

قرار شده وقتي آيسان به خانه برگردد، قصه اين آشنايي و موفقيت را بنويسد و براي مطالعه علاقه‌مندان بفرستد.

مطالب مرتبط با برنامه تلويزيوني TRIZ را اينجا مرور نماييد:

به بهانه پخش برنامه آشنايي با TRIZ از شبكه 4 سيما http://problemsolving.blogfa.com/post-75.aspx

شبكه 4 سيما و بالاخره آشنايي با TRIZ در قالب برنامه http://problemsolving.blogfa.com/post-73.aspx

بازخورد تماشاي برنامه آشنايي با TRIZ از شبكه 4 سيما http://problemsolving.blogfa.com/post-135.aspx

در مورد پروژه TETRIS كه خلاصه‌شده عنوان Teaching TRIZ at School است پيشتر دو يادداشت TETRIS: پروژه بين‌المللي آموزش TRIZ در مدرسه و بازخوردهاي معرفي پروژه TETRIS را نوشته‌ام.

هماهنگ‌كننده اين پروژه بين‌المللي در ايتاليا چند روز قبل خبر داد كه اصلاحات نهايي مربوط به نسخه فارسي‌شده انيميشن‌ها انجام شده و علاقه‌مندان فارسي‌زبان‌ مي‌توانند آن را تماشا كنند. دسترسي به اين انيميشن‌ها از طريق اين لينك امكان‌پذير است: http://www.tetris-project.org/ براي تماشاي آن‌ها لازم است بازديدكنندگان در اين وب‌سايت، اطلاعات كلي خود را Register كنند و با Username و ‍Password به بخش TRIZ Animations بروند.

خبر جديد درج شده در وب‌سايت پروژه TETRIS چنين است:

The TRIZ TALES, a series of five animations about TRIZ, are now available in 12 languages (English, French, Italian, German, Latvian, Rumanian, Spanish, Japanese, Korean, Chinese, Farsi, Russian) on the TETRIS web site.

Thanks to the contribution all native speakers!
Register now to watch them all for free!

كار ترجمه هندبوك TETRIS به فارسي آغاز شده و پس از پايان‌پذيرفتن و ويرايش، روي وب‌سايت پروژه TETRIS بارگذاري مي‌شود. هنوز تصميمي براي انتشار نسخه كاغذي آن گرفته نشده است. شايد نسخه فارسي چاپي داشته باشيم و شايد تنها نسخه PDF آن به رايگان در دسترسي علاقه‌مندان قرار گيرد.

فرستنده چنين روايت كرده است:

مردي در مسابقه معروف تلويزيوني اطلاعات عمومي شركت كرد و تلاش داشت جايزه 1 ميليون دلاري آن را ببرد.

پرسش‌ها چنين طرح شدند:

1. جنگ 100 ساله جقدر طول كشيد؟

الف. 116 سال    ب. 99 سال    پ. 100 سال   ت. 150 سال

او در پاسخ به سؤال ترديد دارد.

2. كلاهاي پاناما در چه كشوري توليد مي‌شوند؟

الف. برزيل    ب. شيلي    پ. پاناما    ت. اكوادور

او با خجالت از تماشاگران حاضر در استوديو كمك مي‌خواهد.

3. روس‌ها در چه ماهي انقلاب اكتبر را جشن مي‌گيرند؟

الف. ژانويه    ب. سپتامبر    پ. اكتبر    ت. نوامبر

در پاسخ به سؤال ابهام دارد و نگاهش به حاضران در استوديو است.

4. نام شاه جورج ششم چيست؟

الف. ادر    ب. آلبرت    پ. جورج    ت. مانوئل

شركت‌كننده درخواست مي‌كند يكي از فرصت‌هاي برنامه براي حذف يك پاسخ نادرست به او داده شود.

5. نام جزاير قناري در اقيانوس آرام از كدام حيوان برگرفته شده است؟

الف. قناري    ب. كانگارو    پ. توله‌ سگ    ت. موش

با اين پرسش، او از ادامه مسابقه انصراف مي‌دهد.

براي پاسخ به اين كنجكاوي‌هاي تاريخي اول پاسخ‌ها را مرور مي‌كنيم: 1. جنگ صد ساله، 116 سال طول كشيد (از 1337 تا 1453 ميلادي) 2. كلاه پاناما در اكوادور توليد مي‌شود. 3. انقلاب اكتبر، در ماه نوامبر  جشن گرفته مي‌شود. 4. شاه جورج، آلبرت نام داشته كه پس از رسيدن به مقام پادشاهي، به جورج تغيير نام مي‌دهد. 5. توله سگ. نام لاتين آن Insularia Canaria است.

اين مثال ساده بهانه و نمونه خوبي است براي درك مفهوم اينرسي تفكر. پديده‌اي كاملا عادي كه جريان تفكر خلاق را متوقف مي‌كند. از اين نگاه بديهي است كه جنگ 100 ساله بايد 100 سال طول كشيده باشد. يا نام جورج، جورج باشد! اينرسي تفكر خيلي راحت به ما تحميل مي‌كند كه به جاي فكر كردن به پشت پرده موضوع، آن چه همان اول به نظر مي‌رسد را بپذيريم و بر آن اصرار ورزيم.

دو هفته‌اي از آن برنامه 2 قدم مانده به صبح مي‌گذرد. براي ششمين بار از سال 1386 حضور در اين برنامه را تجربه كردم. به ترتيب با خانم مهندس نرگس خداخاني، دكتر محمدحسين سليمي، مهندس محمد مظاهري، Nikolai Khomenko و خانم مستوره سادات مدرسي از سوي دكتر عيسي جلالي براي صحبت در مورد TRIZ به اين برنامه دعوت شديم. حالا هم كه مبحث آموزش (يا به زبان امروزي دست‌اندركاران نظام آموزشي ياددهي و يادگيري) با رويكرد تفكر خلاق موضوع حضور كارشناسي خانم مدرسي در اين برنامه است.

همچنان از پروژه TETRIS و درباره آن بازخورد دريافت مي‌كنم. ايميل، تلفن، پيام‌هاي روي همين بلاگ و پيغام و پسغام‌هاي دوستان مختلف مي‌گويند كه موضوع برايشان جالب بوده. كساني از فاصله‌هاي موجود وضع كنوني و وضع مطلوب مي‌گفتند و ديگراني انتظار داشتند به تجربه‌هاي خوب ايران هم اشاره شود. حق با همه است!

از طرف هماهنگ‌كننده پروژه TETRIS كه Fabio Tomasi نام دارد و در پارك علمي AREA (ايتاليا) فعاليت مي‌كند نيز بازخوردهايي گرفتم مبني بر بالا رفتن تعداد بازديدهاي سايت TETRIS (از كاربران ايراني) و پيام‌هاي اشتياق براي همكاري در ترجمه نسخه فارسي كتاب‌ها و مستندات آموزشي اين پروژه. درخواست‌ها از تهران و اصفهان و مشهد و ديگر شهرها فرستاده شدند و حتما در انتخاب تيم ترجمه فارسي مدنظر قرار مي‌گيرند.

اميدوارم هر چه زودتر نسخه فارسي اين مستندات علمي آمده شود و به رايگان در اختيار كساني كه دغدغه نسل خلاق و دانش‌‌محور را دارند، قرار گيرد.

براي يادآوري بايد گفت كه همكاري در اين پروژه داوطلبانه است يعني كسي بابت وقتي كه مي‌گذارد چشمداشت مالي ندارد. كسي مجاز نيست مستندات موجود روي وب را به هيچ شكلي كپي يا چاپ كند و بفروشد. نسخه‌ فارسي نيز مانند ديگر زبان‌ها با فرمت PDF و به رايگان در اختيار همه بازديدكنندگان سايت TETRIS قرار مي‌گيرد. اگر با موافقت پروژه قرار شد نسخه كاغذي از آن به فارسي در ايران چاپ شود، اين نسخه رايگان خواهد بود يا از روال پروژه و تصميم مشترك با آن‌ها پيروي مي‌كند.

با تماشاي اين عكس، سال‌ها ذهن دانشمندان مشغول چند پرسش شده است:

1. كدام دانش‌آموز خسته و خواب‌آلوده به نظر مي‌رسد؟

2. كدام‌ها دو قلو هستند؟

3. چند خانم در اين عكس ديده مي‌شوند؟

4. چند نفر از حاضران در تصوير، خوشحال هستند؟

مفهوم اينرسي تفكر در اين تصوير و حل كردن مساله مربوط به هر يك از پرسش‌ها، موضوع جالبي است. شما چه جوابي براي اين 4 سؤال داريد؟

TETRIS برگرفته از Teaching TRIZ at School است. پروژه‌اي كه در اتحاديه اروپا تعريف شده و هدفش بهبود خلاقيت و انگيزه‌هاي حل مساله نه فقط در مدرسه بلكه در بنگاه‌ها و شركت‌ها است. TETRIS هم به معلم‌ها و هم به شركت‌ها توجه دارد.

وب‌سايت رسمي اين پروژه http://www.tetris-project.org است. اطلاعات اين وب‌سايت به 5 زبان براي مخاطب انگليسي، ايتاليايي، فرانسوي، آلماني و اتريشي آماده مطالعه است.

2 خروجي مهم اين پروژه آموزشي Handbook و 5 اپيزود Animation توليد شده با تكنيك Flash است. اين مستندات و انيميشن‌ها را مي‌توان به سادگي در وب‌سايت پروژه TETRIS يافت.

در حال حاضر مستندات PDF به چند زبان ترجمه شده و رايگان در اختيار علاقه‌مندان قرار گرفته است. اين هندبوك رايگان و غيرقابل فروش است و نسخه فارسي آن تا 3 ماه ديگر (و شايد ديرتر) آماده مي‌شود. نسخه  فارسي اين متن آموزشي، روي وب‌سايت TETRIS بارگذاري خواهد شد.

انيميشن‌هاي ساده اما پرمغز و با زحمت تهيه شده TETRIS به 12 زبان انگليسي، ايتاليايي، اسپانيايي، فرانسوي، اتريشي، رومانيايي، ژاپني، كره‌اي، روسي و به تازگي چيني و فارسي قابل تماشا است. نسخه فارسي و چيني تا پايان هفته جاري روي وب‌سايت پروژه TETRIS قرار مي‌گيرد. اپيزودها از مدرسه تا دانشگاه و محيط كار و فضاي پژوهش نحوه تفكر TRIZ و كاربرد آن در زندگي را دنبال مي‌كند.

پروژه TETRIS بخشي از برنامه يادگيري مادام‌العمر يا Life Long Learning Program است. اين برنامه كه با نام LLP شناخته شده، هدفش پشتيباني فرصت‌هاي يادگيري از كودكي تا كهنسالي در هر شرايطي از زندگي است. بودجه كل پروژه 7 ميليارد يورو (در بازه سال 2007 تا 2013) تعريف شده است.

اين موضوع در برنامه دو قدم مانده به صبح (شبكه 4 سيما) دوشنبه شب هفته گذشته 890213 معرفي و طرح شد و بازخوردهاي مثبت بسياري در پي داشت. بخشي از اپيزود اول انيميشن‌هاي TETRIS در برنامه 890220 دو قدم مانده به صبح پخش شد.

يادداشتي كه در صفحه 2 شماره 277 كليک به تاریخ 890129 چاپ شد را در اين ضميمه هفتگي روزنامه جام جم می‌خوانيد. تيتر اين يادداشت دنيدن يا نديدن؛ مساله اين است! انتخاب شد.