يادداشتي كه در صفحه 2 شماره 298 كليک به تاریخ 890621 چاپ شد را در اين ضميمه هفتگي روزنامه جام جم می‌خوانيد. تيتر اين يادداشت پشت پرده پيشتازي براي نوآوري‌هاي ديجيتال است.

يادداشتي كه در صفحه 2 شماره 277 كليک به تاریخ 890129 چاپ شد را در اين ضميمه هفتگي روزنامه جام جم می‌خوانيد. تيتر اين يادداشت دنيدن يا نديدن؛ مساله اين است! انتخاب شد.

يادداشتي كه در صفحه 2 شماره 275 كليک به تاریخ 881223 چاپ شد را در اين ضميمه هفتگي روزنامه جام جم می‌خوانيد. تيتر اين يادداشت مراسم فكرتكاني است.

يادداشتي كه در صفحه 2 شماره 265 كليک به تاریخ 881013 چاپ شد را در اين ضميمه هفتگي روزنامه جام جم می‌خوانيد. تيتر اين يادداشت

نه در همه جاي دنيا، اما در كشورهايي كه زمان مهم است، شما بدون نقشه، آدمي سرگردان فرض مي‌شويد. نقشه در دست داشتن يعني تلاش آگاهانه براي يافتن مقصدي كه مي‌دانيم وجود دارد اما دنبال كجايي و چگونگي دسترسي به آن هستيم.
تعداد پرسش‌هاي يك غريبه را در جايي كه نقشه وجود دارد با جايي كه نقشه‌اي در كار نيست مي‌توان مقايسه كرد. انتخاب با ما است كه اندك بپرسيم و به‌جا، يا بسيار و از همه كس. اين خواندن مختص نقشه نيست، توان خواندن يك نمودار، شكل يا تصوير و تحليل اطلاعات آن از جمله چيزهايي است كه در آموزش‌هاي مدرسه و دانشگاه نيز مورد توجه قرار مي‌گيرد. اگر تجربه آزمون‌هاي بين‌المللي سنجش دانش يا مهارت‌ را داشته باشيم مي‌توانيم نمونه‌هاي اين‌چنيني را برشماريم. براي مثال مي‌توان به آزمون IELTS زبان انگليسي اشاره كرد كه در آن، خواندن، درك و تشريح نمودار و جدول اهميت دارد. استاد فقيد ما دكتر محمدحسين سليمي كه نامش با دانش نوآوري نظام‌يافته و TRIZ پيوند به‌ياد ماندني خورده است مي‌گفت براي اين كه هر نوشته‌اي را خوب بفهميد، آن را به يك نمودار تبديل كنيد؛ حتي كتاب‌هاي داستان و رمان‌ها را. او براي نگارش يك مقاله، اول نقشه محتوا را روي كاغذ مي‌آورد و بعد آن را بخش‌بخش مي‌ساخت و مي‌نوشت.

اين روزها كه نقشه‌ها و مسيرياب‌ها به بازار ايران آمده‌اند و با داشتن يك گوشي همراه، ما را با صوت و تصوير در يافتن مقصد و رسيدن به آن راهنمايي مي‌كنند، نقشه‌داري و نقشه‌خواني اهميتي خاص‌تر مي‌بايد. پيشتر سخن از ضرورت داشتن نقشه بود و كمكي كه به ما مي‌كند و حالا با داشتن ساده و رايگان نقشه‌ها روي تلفن‌هاي همراهمان، توان خواندن نقشه و كار با مسيرياب‌ها اهميت مي‌يابد. دوستي مي‌گفت تصور كنيم كه رابينسون كروزوئه يا كريستف كلمب از اين گوشي‌هاي امروزي ‌داشتند و نقشه دنيا و شهرها و دريا و ابر و باد و مه و خورشيد و فلك هم در آن بود. چه مي‌شد و چه مي‌كردند؟ و مي‌توان ادامه داد كه هر يك از ما در دنياي امروز مثل يك كريستف كلمب يا رابينسون كروزوئه باشيم؛ دنبال چه و كجا مي‌گرديم و چطور آن را مي‌يابيم و بدان مي‌رسيم؟

حجم اطلاعات دنيا و شيوه‌هاي ارايه آن به حدي دگرگون شده است كه نياز داريم به‌جاي خواندن صدها صفحه متن، به نمودارها و شكل‌ها و نقشه‌ها رجوع كنيم. مرور كردن يك وب‌سايت و گشتن در آن براي يافتن چيزي كه مي‌خواهيم با پرسه زدن در آن ساده‌تر است يا نگاهي به نقشه سايت و فهرست محتوا؟ اين‌روزها نقشه‌خواني و پيدا كردن موقعيت به ايستگاه‌هاي اتوبوس و محيط‌هاي شهري هم تسري يافته است. با نقشه‌هاي راحت‌تر و آگاهانه‌تر به مقصد خود مي‌رسيم.

شماره خبر: 100863808884. يكشنبه 13 دي 1388 - ساعت 19:01. اصل مطلب در وب‌سايت جام‌جم آنلاين به نشاني http://www.jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100863808884

1. بين‌المللي بودن:‌ ‌برگزاري «اولين» و تاكيد بر «بين‌المللي» بودن، از چيزهايي است كه ما در بسياري از رخدادهاي جمعي خود بر آن اصرار مي‌ورزيم. اين‌جا نيز نياز است تا منظور برگزاركنندگان را از بين‌المللي بودن جشنواره جويا شويم. آيا وجود دست‌كم يك غرفه از يك كشور خارجي و داشتن وب‌سايتي با 2زبان كافي است؟ البته در طول سال‌هاي گذشته موردهاي اين‌چنين كم نبوده‌اند.

2. كپي‌رايت:‌ ‌هر بار كه گزارشي همراه با عدد و رقم‌ مي‌شنوم، با خود به مجموعه‌اي از عددها فكر مي‌كنم. اگر به‌عنوان فرد بي‌طرف بخواهيم از همين ماجرا گزارشي آماري تهيه كنيم، چه‌ عددهايي را جستجو مي‌كنيم؟ اگر عددها را در قالب نموداري مرتبط سر و شكل دهيم، چه تحليلي مي‌توان بر آن داشت؟ اگر قرار بر اين باشد كه با رعايت قانون كپي‌رايت چنين جشنواره‌اي را برگزار كنيم، چقدر هزينه دارد و چه تعداد غرفه و محصول امكان حضور ندارند؟ اگر قرار است صادرات حرفه‌اي و پويايي محصولات ديجيتالي داشته باشيم، با الزامات كپي‌رايت چه در توشه خود داريم؟

3. برگ برنده:‌ ‌وقتي براي بازديد به محل جشنواره رفتم، دنبال چيزهاي خاص مي‌گشتم. آن‌چه انتظار يافتن آن‌ها را در سطح بازارهاي كوچه و خيابان ندارم. حالا چشمانم را مي‌بندم و سعي مي‌كنم با دور كند، مشاهداتم را مرور كنم. دنبال چيزهاي خاصي مي‌گردم كه مرا ناچار به مكث و برشمردن آن چيزهاي خاص مي‌كنند. فكر مي‌كنيد چند مورد را مي‌توانم برايتان تعريف كنم؟

4. آموزش:‌ ‌توجه پررنگ برگزاركنندگان به آموزش جاي خرسندي دارد. برگزاري كارگاه‌هايي متعدد از ساعت‌هاي آغازين تا پاياني هر روز جشنواره با تنوع موضوع‌هاي تخصصي و عمومي كار ساده‌اي نيست. كميت و كيفيت اين آموزش‌ها جاي كارشناسي دارد، اما در مجالي خارج از حوصله اين يادداشت. تنها بايد يادآور شد كه ما در ايران مفهوم كارگاه را دچار تحول كرده‌ايم. خوشبختانه در ادبيات اهالي دنياي مجازي، ‌Tutorial‌ معنايي يگانه دارد. براي دست‌اندركاران حرفه‌اي آموزش نيز كارگاه ‌(Workshop)‌ چنين است. حالا اين كه ما عادت كرده‌ايم نشست‌هاي آموزشي را به‌عنوان كارگاه بشناسيم، نياز به ريشه‌يابي دارد. يكي از شرط‌هاي برگزاري كارگاه، تعامل دو سويه مدرس و فراگير و مجال دادن به ايشان براي تمرين و ارايه يافته‌هاست. به همين دليل حرفه‌اي‌هاي آموزش، يك كارگاه آموزشي مؤثر را براي جمعي بيش از 10 تا 15 فراگير توصيه نمي‌كنند. وقتي از اين تمايزها چشم‌پوشي كنيم، وارد طيف سخنراني و رويكردهاي يك‌طرفه آموزش شده‌ايم كه به آن‌ها كارگاه نمي‌گوييم.

با همه اين احوال، بايد هر دو نيمه پر و خالي ليوان را درست نگاه كرد. بايد تخصيص بودجه براي اطلاع‌رساني مفصل جشنواره از طريق رسانه‌هاي متنوع را به فال نيك گرفت.

شايسته است از تلاش فيزيكي و فكري همه دست‌اندركاران اين جشنواره قدرداني كرد. اين كه انتظار كار بي‌عيب و نقص داشته باشيم، خوب است و اين كه اشكال‌هاي كار پيشين خود را تكرار كنيم، بد. چاره‌اي نداريم جز اين كه به جشنواره بعدي اميدوار باشيم و تلاش كنيم كه نقش مستقيم و غيرمستقيم خود در برگزاري بهتر آن را به خوبي ايفا كنيم. خوب است كه نگاهي هم به جشنواره‌هاي رسانه‌اي ديجيتالي گوشه و كنار دنيا بيندازيم و حركت‌مان را با صلاح‌ديدهاي كارشناسي و تخصصي خودمان، سمت و سويي اثربخش دهيم. جز اين رويكرد، خانداني مي‌شويم كه تنها گزارش‌ عدد و رقم‌ها ما را از مسير دور مي‌كند. ظريفي مي‌گفت: «سخت نگيريد، ديجيتال همان «ديجيت آل» است. براي درك درست بايد دو زبانه ترجمه‌اش كنيد. اين‌طور راحت مي‌شويد.»

شماره خبر: 100920311724. يكشنبه 26 مهر 1388 - ساعت 19:01. اصل مطلب در وب‌سايت جام‌جم آنلاين به نشاني http://www.jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100920311724

يادداشتي كه در صفحه 2 شماره 246 كليک به تاریخ 880511 چاپ شد را در اين ضميمه هفتگي روزنامه جام جم می‌خوانيد. تيتر اين يادداشت توشه ديجيتالي مسافران خانه خدا است.

1. سال‌ها است كه مردمان عرب لباس‌هاي سفيد بلندي به نام «دشداشه» مي‌پوشند. دشداشه‌ها كمتر از ده هزار تومان تا چند صد هزار تومان قيمت دارند. تلفن همراه بي‌توجه به آداب و رسوم و سنت‌هاي مردمان دنيا و حتي با ناديده گرفتن پوشش آن‌ها، وسيله‌اي همراه همه مردم شده است. در جيب‌هاي كناري دشداشه‌هاي امروزي جايي مستقل براي گوشي تلفن مي‌دوزند تا اين همراه در جيب لباس سرگردان نباشد. كمتر مسلماني را در سفرهاي عمره و تمتع مي‌بينيمكه مشغول مكالمه يا عكاسي و تصويربرداري نباشد. گفتگو از چند قدمي خانه خدا با عزيزترين‌هاي انسان، حال و احوالي ديگر دارد. حتي سكوت زائر و انتقال صداي نجواي مردم در حال طواف، شنيدني است.

2. تا چند سال قبل، مراقبت‌هاي جدي تعريف‌شده براي عكسبرداري نكردن مردم از اماكن ديني و تاريخي در عربستان سعودي، با كنترل دوربين‌هايي كه دست مردم هستند، كار دشواري به‌شمار نمي‌آمد. مراقبان حرم در مدينه و مكه مي‌گفتند از زماني كه تلفن همراه رايج شده، عملا نمي‌دانند چطور مراقبت كنند تا كسي عكس يا فيلم نگيرد و كم‌توان شده‌اند. ايشان مي‌دانند كه دور از چشم مراقب آن‌ها و با وجود دوربين‌هاي مداربسته‌متعدد و داراي پوشش كامل محيط، مسلمانان با خود سوغاتي‌هاي تصويري مي‌برند.

3. در حج تمتع سال گذشته، تعدادي از خبرنگاران ايراني خارج از مدينه، با خطاي سهوي راننده از مسير خود منحرف مي‌شوند. چند دقيقه‌اي جاده را به اشتباه دنبال مي‌كنند و بعد مي‌ايستند تا گروهي بيايند و راه را نشانشان دهند. در دقايق انتظار در بيابان، لپ‌تاپ را روشن مي‌كنند و با ناباوري مي‌ببيند كه زير پوشش شبكه اينترنت بي‌سيم مدينه هستند. عكس‌هايي كه گرفته‌اند را در همان فاصله به تهران ايميل مي‌كنند تا روي سايت خبرگزاري برود و براي چاپ روزنامه مورد استفاده قرار گيرد.

4. سازمان حج و زيارت نسبت به نفوذ اينترنت و بهره‌گيري از راهكارهاي ديجيتالي، بي‌تفاوت نبوده است. از كتاب الكترونيكي تا فايل‌هاي صوتي و عكس‌هاي 360 درجه ديدني و فايل‌ها و نرم‌افزارهاي قابل نصب روي تلفن‌هاي همراه، همه و همه را مي‌توان از پايگاه حج www.haj.ir‌ دريافت كرد. چون آمار بازديدها تنها توسط مدير سايت قابل مشاهده است، نمي‌دانيم آمارها‌ با ما چه مي‌گويند! چند بازديد از كدام نقاط ايران و دنيا، چند بار دانلود فايل و در چه روال زماني مراجعه به صفحه‌ها انجام شده و مي‌شود. اين اطلاعات، همه و همه داراي معنا هستند.

5. امور حج و زيارت سازمان صدا و سيما وب‌سايتي با نام «لبيك» به نشاني www.labbaik.ir‌ دارد. اين پايگاه اينترنتي محتواي خود را به 8 زبان فارسي، عربي، اردو، انگليسي، فرانسه، اسپانيايي، آلماني و تركي براي بازديدكنندگان تدارك كرده است. براي آن‌ها كه خود را مخاطب «اقرأC» مي‌دانند و علاقه‌مند هستند پيش از سفر يا پس از آن، در مورد حج داناتر شوند، محتواي مفيد خواندني، ديدني و شنيدني در اين وب‌سايت وجود دارد. بخش غني نرم‌افزارهاي تلفن همراه و بخش پخش زنده صبح و عصر هم در اين سايت شايسته معرفي هستند.

6. كاش در نشست‌هاي آمادگي پيش از سفر، مديران و روحاني‌هاي كاروان‌‌ها زائران را به بازديد از اين وب‌سايت‌ها توصيه كنند و لازم است خودشان هم كنكاشي در آن كرده باشند. چه خوب است رد و بدل شدن فايل‌هاي مفيد و مناسب چنين سفرهايي توسط بلوتوث، جزو عادت‌هاي زائران شود. به‌جز استفاده‌هاي شخصي زائر، هر يك از مسافران سرزمين وحي و نبوت، مي‌توانند سفيري باشند براي تبادل‌هاي فرهنگي آئيني و ترويج چنين مفاهيمي با ديگر مسلمان‌هاي دنيا. در روزهاي سفر به مدينه و مكه و همنشيني با ديگر مسلمانان، نياز به داشتن چيزي كه بشود به‌زبان غيرفارسي ديد و شنيد بيشتر حس مي‌شود.

شماره خبر: 100913657843. يكشنبه 11 مرداد 1388 - ساعت  21:12. اصل مطلب در وب‌سايت جام‌جم آنلاين به نشاني http://www.jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100913657843

يادداشتي كه در صفحه 2 شماره 242 كليک به تاریخ 880414 چاپ شد را در اين ضميمه هفتگي روزنامه جام جم می‌خوانيد. تيتر اين يادداشت بود و نبود رسانه‌اي به نام موبايل است.

1. خيلي تفاوتي ندارد كه آن را به‌عنوان يك رسانه بپذيريم يا نه! چندان مهم نيست كه مردم آن را با تعريف‌هاي علمي رسانه سازگار بدانند يا خير! اين گوشي‌هايي كه دست ما است، نقش‌هاي مختلف يك رسانه را برايمان بازي مي‌كنند و گاهي تنها رفيق خلوت ما هستند و نزديك‌تر از اعضاي خانواده و دوستان.

2. در جلسه‌اي كاري در دفتر مديركل روابط عمومي قرار بود در مورد طراحي گرافيك تمبري مرتبط با يك رخداد ملي، تصميم‌گيري شود تا پس از تاييد آقاي وزير به‌چاپ برسد. نسخه‌اي از طرح نهايي را روي كاغذ ‌4A‌ چاپ كرده بودند و در مورد كار صحبت مي‌شد. پرسيدم قطع كار نهايي چيست؟ گفتند به اندازه يك تمبر استاندارد! خواهش كردم نمونه‌اي از تمبري با ابعاد مشابه را بياورند. تمبر را نگاه كرديم و كاغذ چاپ شده را نيز. از دوستان سؤال شد كه آيا به نظرشان، همه اين جزئيات قابل مشاهده روي كاغذ ‌4A‌ و نوشته‌هاي ريز روي آن، پس از چاپ در ابعاد تمبر، خوانده مي‌شود؟ اندازه نمايشگرهاي تلفن همراه، مشخص است و با نمايشگرهاي روي ميز برابري نمي‌كند. نمي‌شود كه كاري را روي مانيتور ببينيم و فقط با تبديل آن به مثلا ‌gp3‌ فكر كنيم كه مناسب تماشا روي موبايل شد. اين رسانه جديد، ويژگي‌هاي متفاوتي دارد كه بايد قبل از طراحي بدان فكر كرد.

3. روي نيمكتي كنار پياده‌روي پارك نياوران با يكي از هنرپيشه‌هاي معروف سينما مشغول گفتگو در مورد داستان سكانس بعدي يك فيلم تلويزيوني بوديم ـ موضوع محوري آن تفكر خلاق است و هنوز پخش نشده ـ ناگهان دستش را بالا آورد و با فاصله‌اي جلوي صورتش گرفت تا مانع آن شود كه عابري كنجكاو و ايستاده در كنار ديواره ساختمان روبه‌رو و در فاصله‌اي نه چندان نزديك، با تلفن همراهش عكس يا فيلمي ثبت كند. مي‌گفت كاش مردم مي‌پذيرفتند كه ما به همه‌شان علاقه‌منديم و دوستشان داريم و براي همين مردم كار مي‌كنيم، اما اين عكس و فيلم گرفتن‌هاي يواشكي وقتي با نارضايتي من همراه است، به دست در جيب ديگران كردن مي‌ماند. مگر نه اين است كه براي ورود به حريم خصوصي ديگران لااقل بايد اجازه گرفت. همه يكي از ابزارهاي رسانه‌اي را در دست داريم بي‌آن كه بدانيم كجاها مفيد و كجاها بُرنده است.

4. «يك لحظه هم اين تلفن از دستش نمي‌افتد و همش چشم به اين بازي دارد.» تابستان رسيده و بچه‌ها براي گذرانيدن اوقات فراغتشان، موبايل به دست، ‌PSP‌ در بغل يا چشم به مانيتور هستند. اين كه چشم از نمايشگرهاي امروزي برنداريم و نگاهي به زمين آماده براي بازي‌هاي خاطره‌انگيزي مانند گانيه و لي‌لي و وسطي و خاله‌بازي نداشته باشيم، حتما خوب نيست. حتي اگر در اين زمانه عوض شده، همه چيز نسخه ديجيتالي داشته باشد. اين هم خوب نيست كه بچه‌ها را از «گيم‌بازي» باز داريم بي‌آن‌كه فكري به حال علاقه‌هاشان كنيم. ‌ ‌

كاش شركت‌هاي بزرگ توليدكننده تلفن همراه، بازي‌هايي با محوريت تفكر خلاق و داراي چاشني‌هاي آموزش غيرمستقيم مهارت‌هاي مختلف زندگي را مي‌آوردند و به قالب‌هاي تلفن همراه مي‌بردند تا اشتياق بازي با يادگيري همراه شود. هم بزرگترها و هم كوچكترها اهل بازي هستند، اما اين وقت طلا حيف است كه فقط به سرگرمي‌هاي بي‌هدف (يا كشت و كشتارهاي ديجيتال) بگذرد. اگر مشتري مهم باشد چاره‌اي جز درك همه خواسته‌هاي دانشي، فرهنگي و انگيزشي او نيست، چرا كه رقباي ديگر براي مشتريان ناراضي ما آغوشي باز دارند.

شماره خبر: 100911237511. يكشنبه 14 تير 1388 - ساعت 18:08. اصل مطلب در وب‌سايت جام‌جم آنلاين به نشاني http://jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100911237511

يادداشتي كه در صفحه 2 شماره ۲۳۷ كليک به تاریخ ۸۸۰۴۰۷  چاپ شد را در اين ضميمه هفتگي روزنامه جام جم می‌خوانيد. تيتر اين يادداشت در پی نام‌ها و نشان‌ها است.

 در پي نام‌ها و نشاني‌ها

يك.‌ ‌در روزگاري زندگي مي‌كنيم كه سازمان‌ها پز وب‌سايت داشتن مي‌دهند و برخي نيز تلاش دارند تا آگاهانه ابزارهاي دنياي وب را در خدمت برآوردن نيازهاي مشتريان سازماني‌شان به‌كار گيرند. سازماني دولتي را سراغ دارم كه ماموريتش توسعه تجارت ايران است و بايد به صادركنندگان و واردكنندگان خدمات مورد نيازشان را ارايه دهد. مديران ارشد اين سازمان، در دو سه سال اخير، همت گمارده‌اند تا جريان شفاف اطلاعات تجاري را از طريق فضاي وب برقرار كنند. حتي بالاترين مقام اين سازمان گزارش‌هاي رسمي خود به مديران بالادست يا هم‌ترازش را از طريق وب‌سايت رسمي سازمانش انجام مي‌دهد. بسياري از مشتريانشان بدون مراجعه حضوري نيازهايشان (و حتي فراتر از آن را) روي وب‌مي‌يابند. به‌گمانم مديران اين سازمان مي‌دانند كه اگر جايي دسترسي كابلي به وب نبود، تلفن‌هاي همراهشان مي‌تواند آن‌ها را به منابعي كه روي وب‌گذاشته‌اند برساند، اگر ‌GPRS‌‌روي گوشي‌شان فعال باشد، يا اينترنت بي‌سيم دور و برشان پيدا شود. ‌ ‌ قضاوت در مورد اندك يا بسيار بودن اين نوع سازمان‌ها، با خوانندگان محترم كليك. اما چند پرسش ساده: آيا مديران سازمان‌هاي مختلف (دولتي يا غيردولتي) نشاني وبي مجموعه‌شان را مي‌دانند و مي‌توانند بنويسند؟ آيا خبر دارند كه در وب‌سايتشان چه‌ها قابل دسترسي است؟ تاريخ آخرين بازديد خودشان را به خاطر مي‌آورند؟

دو.‌ ‌سال‌ها از زماني كه درج ايميل روي كارت‌هاي ويزيت آغاز شد مي‌گذرد. مديران و كارشناسان همه (و شايد برخي) اين نشاني خود را به ديگران مي‌دهند. وقتي كارتي را در دستم مي‌گيرم، حتما به ايميل خانم يا آقاي محترمي كه با كارتش خود را به من معرفي مي‌كند، نگاهي مي‌اندازم تا مختصاتي نسبي از نوع تفكر و حرفه‌اي‌گري وي داشته باشم. اين كه نام فارسي شركتش را با ترجمه فينگليش با يك ياهو يا جي‌ميل دات‌كام همراه كرده باشد، يا ردي از نام و نام خانوادگي‌اش در ايميل ديده شود، اصراري بر دكتر يا مهندس بودنش در اين نشاني وبي كرده باشد يا نه و شاهدهاي ديگر، كمي پيش و بيش از آشنايي با صاحب كارت، او را به ما معرفي مي‌كند. ‌ ‌ مديران ارشد بسياري از سازمان‌هاي دولتي را مي‌شناسم كه ترجيح مي‌دهند با ايميل خود در ياهو يا جي‌ميل كار كنند، حتي آن‌ها كه روي كارت ويزيت‌شان و و‌ب‌سايت سازمانشان ايميل سازماني ذكر شده است. جالب اين كه از طريق ياهو و جي‌ميل اسناد و مدارك رسمي و دولتي را هم رد و بدل مي‌كنند و تصور دارند كه محيط امنِ امن است!

سه.‌ ‌برخي ارگان‌ها مدعي هستند كه همه اطلاعات مورد نياز مراجعان خود را روي وب گذاشته‌اند. راست هم مي‌گويند. نمونه‌اي را شاهد بودم كه داشتند بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌ها را اسكن مي‌كردند تا تصوير آن‌ها را روي وب‌بگذارند بي آن‌كه نسخه متني در كنارش قرار گيرد و در جستجوهاي وبي يافت شود. مسوولان محترم آن ارگان هم خوشحال بودند كه در حال خدمت‌رساني الكترونيكي هستند. ياد «به‌سراغ من اگر مي‌آييد، نرم و آهسته بياييد» سهراب سپهري افتادم و اين كه وقتي ما چيزي را روي وب مي‌گذاريم، ديده شدن و سرعت دسترسي به آن را فراموش نكنيم. وظيفه ما روي وب‌گذاشتن نيست، آن‌چه مشتري مي‌خواهد مهم‌تر است؛ البته شايد!

چهار.‌ ‌«ناچار شدم تغييرش دهم چون يك اسپم‌روبات بخش زبان‌هاي خارجي وب‌سايت را مورد حمله قرار داد. اگر راهكار مقابله را پيدا كنيم، دوباره امكان مشاهده و ترجمه آني سايت به 19 زبان‌مختلف را برقرار مي‌كنم.» اين بخشي از يادداشت دريافت شده از دكتر دني كاوالوچي است. اين يادداشت چند روز پس از چاپ مطلبي در همين ستون (يكشنبه 3 خرداد 1388) به دستمان رسيد. اين دانشيار دانشگاه استراسبورگ فرانسه در ادامه ذكر كرده كه بالا رفتن يك‌باره تعداد بازديدكنندگان ايراني سايت برايش عجيب بوده و ابراز اميدواري كرده تا ارتباط ايران و فرانسه در زمينه‌هاي علمي به واسطه علاقه‌هاي مشتركي مانند نوآوري نظام‌يافته يا ‌TRIZ‌ بيشتر شود. بازخورد دادن كار خوبي است، هميشه، و عادت كردن به آن بسيار پسنديده. از نيمه خالي ليوان گفتيم در حالي كه قدر قطره‌هاي موجود را هم مي‌دانيم. اما ليوان نيمه را بايد پر كرد تا عطش و تشنگي رفع شود.

شماره خبر: 100910643172. يكشنبه 07 تير 1388 - ساعت 22:04. اصل مطلب در وب‌سايت جام‌جم آنلاين به نشاني http://jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100910643172

نسخه‌اصلي با هولوگرام‌فرعي!

محمود كريمي

‌به همين سادگي اتفاق مي‌افتد! اگر چه ماجرا پيچ‌وخم‌هاي مختلفي دارد كه سادگي، پس آن گم است.

قصه از اين قرار است: در تنگناي زماني به سرانجام رسانيدن يك پروژه آموزشي هستيم كه اتفاق رخ مي‌دهد. قوانين مورفي را كمتر مي‌توان با مثال‌‌هاي نقض زير سوال برد! و يكي از مهم‌ترين اين قانون‌ها اين است: «هميشه دقيقا وقتي انتظار چيزي را نداريم، رخ مي‌دهد!»

شماره خبر: 100908220551. يكشنبه 10 خرداد 1388 - ساعت 20:18. اصل مطلب در وب‌سايت جام‌جم آنلاين به نشاني http://www.jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100908220551

يادداشتي كه براي كليك نوشته‌ام و هفته گذشته به عنوان سرمقاله در صفحه دوم اين هفته‌نامه پرخواننده به چاپ رسيد را اينجا آورده‌ام. براي اين نوشته تيتر لباس وبي، بر تن ارتباطات را انتخاب كرديم.

يك. 27 ارديبهشت روز «روابط عمومي و ارتباطات» نام دارد. تلاشگران اين حوزه هم از ديگران تبريك فراوان شنيدند و به يكديگر شادباش گفتند. اما حالا كه چند روزي از اين مناسبت مبارك مي‌گذرد، مي‌شود از زاويه‌اي ديگر هم به مقوله روابط عمومي و ارتباطات آن هم از نوع الكترونيكي نگاه كرد.

1. موضوع كمبود آب در سال جاري جدي است و اثر آن بر محدوديت مصرف انرژي و به ويژه برق نيز از همين حالا رخ‌نمايي مي‌كند. در اين شرايط تصور كنيد كه همين ارتباط‌هاي الكترونيكي و اينترنتي موجود هم بخواهند از اين ماجرا تاثير بپذيرند. بانك‌هايي كه در شرايط عادي هم كم پيش نمي‌آيد كه به دلايل مختلف شبكه‌شان قطع است، حالا با قطع برق چند ساعتي رسما مشتريان را بي‌پاسخ مي‌گذارند. جالب اين كه بر خلاف تصور و انتظار طبيعي، از يو پي اس و سيستم پشتيبان هم خبري نبود. مشتريان بانك و كارمندان نشسته بودند رو‌به‌روي هم و نمي‌دانستند كه از آن برق رفتن‌هاي 3 ساعتي است يا زودتر ممكن است بيايد. اين تازه يك‌سوي ماجرا است. سوي ديگر اين كه اين شوك‌هاي مستمر قطع و وصل ناغافل و بي‌برنامه برق، تاثيرهاي منفي خود را بر سيستم‌هاي الكترونيكي مردم خواهد گذاشت. گلايه و شكوه هم كسي نمي‌تواند بكند. امسال موضوع صرفه‌جويي در مصرف برق را براي كمتر آسيب ديدن خودمان جدي جدي بگيريم.
2. براي انجام يك بازديد علمي در زمينه فرايندهاي منجر به نوآوري، سفري به هلند داشتم. نشسته بوديم روي نيمكت يك بوستان محلي و پس از پايان صحبت‌ها، استاد محترم لپ ‌تاپ كوچكش را پيش روي من گذاشت و پيشنهاد كرد اگر دوست دارم اي‌ميل‌هايم را چك كنم. لپ تاپ كوچك او از كف دو دست بزرگتر نبود. از جيب ديگرش هم يك موبايل پاكت در آورد و از آن جيب هم پالمش را نشانم داد. مي‌گفت: «دنياي ديجيتال است ديگر! مگر مي‌شود بدون اين‌ها زندگي كرد.» پيش از اين كه سرعت اينترنتش را چك كنم، تعداد شبكه‌هاي وايرلس اطراف را شمردم، 10 شبكه فعال بود و مي‌شد به 3 تا از آن‌ها دسترسي آزاد داشت. سرعت آن‌ها چند برابرADSL هاي خانگي ما بود. 3 نكته نظرم را جلب كرد: وجود شبكه پرسرعت اينترنت، دسترسي آزاد به آن در خيابان و استاد نه چندان كم سن و سال ديجيتال. نياز به مقايسه نيست.
3. با دكتر علي‌اكبري جلالي در سفري كاري همراه بوديم. دكتر جلالي و كارها و مقاله‌ها و كتاب‌هايش در زمينه فناوري اطلاعات شناخته شده هستند. صحبت از سميناري شد كه چندي پيش در يكي از بهترين و مدعي‌ترين مدرسه‌ها داشتند. مخاطب ايشان اولياي بچه‌ها و مربيان مدرسه بودند. دكتر جلالي مي‌گفت براي آن كه بتواند موضوع فاصله ديجيتالي بين نسل‌ها و تفاوت جدي بچه‌ها با بزرگتر‌هاي خانواده را خيلي ملموس و عيني بيان كند، 2 پرسش از اوليا پرسيد. يكي اين بود كه چند نفر مي‌دانند «ويكي‌پديا» چيست. نتيجه متاسفانه چيزي بود كه دوست نداريم باشد: كمتر از انگشتان يك دست از ويكي‌پديا و چيستي آن اطلاع داشتند. موضوع گپ ديجيتالي نسل‌ها مهم‌تر و اساسي‌تر از آني‌ است كه مي‌پنداريم.
4. فناوري اطلاعات بسياري از نشدني‌ها را شدني كرده است. فناوري اطلاعات، آن‌چنان رونق غيرقابل انكاري را در همه زمينه ايجاد كرده كه امروزه فرزندان ما با حداقل دانش اين حوزه مي‌كوشند از خلاقيت‌شان بهره گيرند و كسب و كاري براي خود به راه اندازند. اما در اين ميان، هنوز بسياري از سازمان‌هاي خدماتي و به ويژه دولتي‌ها، اين فناوري، ابزارها و توانمندي‌هايش را باور نكرده‌اند. گويي داشتن وب‌سايت هم يكي از وظايف روزمره زندگي ايشان است. انتظار دارند با عقد يك قرارداد و سر هم بندي مشتي از اطلاعات مشتري راضي باشد.  دست‌به‌دست هم دهيم تا سر و سامان جدي در اين فضا ايجاد شود. هنوز بسيارند شيوه‌هاي سنتي كند و پرخطا و دستي كه دست‌كم به كمك وب امكان تحول در آن‌ها وجود دارد. ثبت نام اينترنتي كنكور هنوز هم زنده و باطراوات است.

اين مطلب به عنوان سرمقاله براي كليك يك‌شنبه 19 خرداد 87 نوشته شد و در ستون اول صفحه 2 آن انتشار يافت. دسترسي مستقيم به مطلب: http://jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100940611457

تا به امروز كه در اين مجال، از روندهاي تكامل نوشته‌ايم، قصدمان ايده‌دادن علمي و پيش‌بيني‌هاي مبتني بر دانش نوآوري نظام‌يافته و TRIZ براي ترسيم آينده موضوع‌هاي مختلف بوده است. از ايده‌پردازي و تخيل صرف پرهيز داشته‌ايم و در هر شماره هم نمونه‌اي از روندهاي تكامل را معرفي كرده‌ايم. همان‌طور كه پيشتر هم آورده‌ايم،‌ همه علوم و فناوري‌ها از الگوهاي مشتركي پيروي مي‌كنند كه در بسياري موارد، اين شباهت‌ها از چشم ما پنهان است. اين روندها بر اساس رفتارهاي مشابه سيستم‌هاي متنوع، طي ساليان متمادي به شكل قوانيني كشف شده درآمده و طبقه‌بندي شده‌اند. به كمك آن‌ها، مي‌توان گذشته را مرور كرد و آينده را آن‌طور كه خواهد شد پيش‌بيني و پيش‌گويي نمود. يكي از مهم‌ترين چيزهايي كه پشت پرده همه روندها وجود دارد، تمايل سيستم‌ها و نيازهاي انسان به خودبه‌خودي شدن كارها است. اين مفهوم «خودبه‌خودي»‌ را درTRIZ  به طور مشخص با مفهوم «ايده‌آلي» معرفي مي‌كنند و ديگر شرط مهم آن هم «بي‌هزينگي» است كه در عمل به يافتن راه‌حل‌هايي با كمترين هزينه ممكن منجر مي‌شود.

تلفيق سيستم‌هاي رايانه‌اي و حواس فعلا پنج‌گانه انسان،‌ تحولاتي را مثل بي‌نياز شدن به بسياري از فعاليت‌هاي امروزي در پي دارد. فرض كنيد براي خريد به فروشگاهي مي‌رويد: حين گذر از در ورودي، دوربين‌ها از عنبيه چشم هويت شما را از بانك اطلاعاتي شهروندان شناسايي مي‌كنند (مثل دستگاه‌هاي حضور و غياب كه با اثر انگشت كار مي‌كند)، هر چيزي كه براي خريد انتخاب كنيد، همان‌جا به كمك نمايشگر چرخ‌دستي خريد، بررسي و معرفي مي‌شود. يعني شما مي‌فهميد كه آن‌چه مي‌خريد چه مواد اوليه‌اي دارد،‌ كيفيت آن چيست، چند نفر پيش از شما آن را خريده‌اند، نظرشان پس از مصرف چه بوده، تا كي مهلت مصرف داريد، چه غذاهايي مي‌توانيد با آن درست كنيد، چند كالري انرژي دارد و براي كدام نيازهاي بدن شما مناسب است و با كدام بيماري‌ها ناسازگاري دارد. به علاوه قيمت آن با بودجه و سليقه و سابقه خريدهاي پيشين‌ شما مقايسه مي‌شود. حتي سيستم به شما مي‌گويد كه آخرين بار كي و چند‌‌تا از آن كالا يا نمونه مشابهش را از كدام فروشگاه خريده‌ايد و چه چيزهايي با ارزش غذايي مشابه الان در يخچال يا آشپزخانه شما وجود دارد. وقتي كه خريدتان تمام شد، حين عبور از در خروجي، جمع خريدها به كمك سيستمي شبيهRIFD  محاسبه مي‌شوند و بدون وجود صندوق، از حساب بانكي شما كسر مي‌گردند. نسخه‌اي از خريد شما نيز با هماهنگي قبلي براي پزشك شما ارسال مي‌شود. اگر خريدهاي شما با خريدهاي قبلي‌تان ناسازگاري داشت آن‌جا مورد پرسش قرار مي‌گيريد. مثلا چنان‌چه شما تا پيش از اين، هيچ‌گاه پوشك بچه نخريده‌ باشيد، هيچ نشانه‌اي هم از تولد نوزاد در خانواده‌تان وجود نداشته باشد و آمار بيمارستان‌‌ها و ثبت احوال نيز همين امر را تاييد كند، خريد شما مورد پرسش قرار مي‌گيرد؛ شايد تقلبي در هويت شما رخ داده باشد و در اين شرايط بررسي هويت شما ضروري است.

اجازه دهيد تحليل روندها و معرفي علمي آن‌ها را به مجالي ديگر واگذاريم و برخي از پيش‌بيني‌هاي علمي مرتبط با اين شماره كليك را با هم مرور كنيم:
۱. سيستم‌هاي هوشمند با دسترسي به بانك‌هاي اطلاعاتي و قابليت تحليل داده‌هاي مختلف، سازمان‌ها را در ايده‌پردازي همراهي مي‌كنند. با اين وصف چه بسا نرم‌افزارهاي هوشمند ايده‌پردازي براي توليد ايده‌هاي خلاق مورد نياز آگهي‌هاي تبليغاتي و برنامه‌هاي طنز تلويزيوني هم وارد گود شوند.

۲. با توجه به اين كه سيستم‌هاي اتوماسيون در كارخانجات و شركت‌هاي توليدي، توسعه قابل توجهي خواهند داشت طبيعي است كه تعداد كاركنان خط‌هاي توليد و شاغلان بخش صنعت، كاهش يابند و جاي آن‌ها را دستگاه‌هاي مكانيزه بگيرند. اما اين توسعه، به نياز روزافزون بازار به خدمات و حضور فعال انسان‌ها در بخش‌هاي غيرتوليدي منجر مي‌شود. بدين ترتيب سيستم‌هاي نرم‌افزاري و سخت‌افزاري در پي بررسي رفتار مشتريان و تحليل نيازهاي ايشان بر‌مي‌آيند. در نظر بگيريد كه يك سوپرماركت يا فروشگاه زنجيره‌اي با داشتن دوربين‌هاي نصب شده و بانك اطلاعاتي خريد‌ها، بتواند به توليدكنندگان و بخش‌هاي خدماتي، در مورد نيازهاي مردم بازخورد دهد و راه و چاره بهتر شدن محصولات و عرضه چيزهاي نو را به آن‌ها ارايه نمايد.

۳. نرم‌افزارها پويا مي‌شوند و هوشمندتر از آن‌چه امروز شاهدش هستيم. با اين توصيف، با يك گام جلوتر فكر كردن، شايد در روزنامه‌ها چنين آگهي‌هايي متداول شوند: «يك شركت مهندسي فعال و معتبر، يك روبات را براي مديريت دفتر مركزي خود به همكاري دعوت مي‌كند. اين روبات بايد زيرنظر هيات‌مديره فعاليت كند و 37 مهندس و 12 كارمند شركت را به همراه مجموع 17 بسته نرم‌افزاري حرفه‌اي، مديريت نمايد.»

۴. سخت‌افزارها كوچك و كوچك‌تر مي‌شوند و همه سيستم‌ها به سوي خودبه‌خودي شدن شتاب مي‌گيرند. آزمايشگاه تشخيص طبي به يك مدار كوچك كه زير پوست ما كار گذاشته مي‌شود بدل مي‌گردد و سوپرماركت‌ها همه مجازي مي‌شوند و جاي خود را به سيستم‌هاي مكانيزه فروش مي‌دهند. تلويزيون‌ها و پرده‌هاي نمايش همه به دستگا‌ه‌هاي تلفن همراه نقل مكان مي‌كنند و زندگي كاري، بدون دفترهاي اداري و در وب‌سايت‌ها دنبال مي‌شود.

۵. زمينه‌هاي مختلف مهندسي براي توسعه يافتن و ارايه محصولات و خدمات جديد،‌ گريزي جز تركيب كار كردن با هم ندارند. يك پروژه نفتي يا ساختماني بدون داشتن سيستم‌هاي مديريتي و اطلاعاتي و كنترلي نرم‌افزاري امكان انجام ندارد. براي طراحي و كار كردن چنين سيستمي، حتما بايد چند متخصص از زمينه‌هاي مختلف مهندسي كنار هم بنشينند و با هم كار كنند. سيتسم‌هاي رايانه‌‌اي نيز با نياز به دانش مهندسي مواد و پليمر و ... است كه جاي رشد مي‌يابند،‌ اگر نه متوقف يا كند مي‌شوند.

فناوري اطلاعات با همه توسعه‌هاي كمي و كيفي خود، با جذب همه ايده‌هاي نو و يافته‌هاي تازه علوم محض و مهندسي و انساني، دستخوش تغيير خواهد بود. ديگر زمينه‌هاي علم و زندگي نيز با تاثير گرفتن از روزگار ديجيتال و محصولات آن، دستخوش تغييرات جدي مي‌شوند. شما چه ايده‌هايي داريد كه فكر مي‌كنيد در آينده جامه عمل مي‌پوشند؟ آن‌ها را به click‌@‌jamejamonline.ir  بفرستيد.

اين مطلب در دو صفحه وسط كليك يك‌شنبه ۵ خرداد ۱۳۸۷ چاپ شد. براي دسترسي مستقيم اينجا را كليك كنيد: http://jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100939401311

اين مطلب در كليك يك‌شنبه 1 ارديبهشت 1387 در صفحه‌هاي ‌8 و 9 چاپ شد. تيتر جلد اين شماره مجله هم به عنوان اين مطلب برمي‌گردد. http://jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100936381372

نام سفر و جهانگردي كه مي‌آيد موتور جستجوي خدادادي ما، با گشتن در ميان نام‌ها و تصويرهاي ذخيره شده در حافظه‌مان، نتيجه‌هايي مثل سعدي شيرازي و ماركوپولو را مي‌دهد. اگر عمرمان كفاف رفاقت و همنشيني با چنين دنياديدگاني را مي‌داد، بايد ساعت‌ها مي‌نشستيم و از ديده‌ها و شنيده‌هاشان مي‌پرسيديم و مي‌شنيديم. حالا امروز هزينه‌هاي سفر از يك‌سو و اشتياق گشت و گذار از سوي ديگر، علاقه‌مندان دنياگردي را پاي صفحه‌هاي اينترنت مي‌نشاند تا به عنوان توريست مجازي سير آفاق كنند. در كنار اين، نگاهي به تعداد آگهي‌هاي آژانس‌هاي مسافرتي در روزنامه‌ها، شاهدي است بر وجود عرضه و تقاضاهاي زياد سفر به نقاط ديدني داخل و خارج از كشورمان. اين يعني هنوز «شنيدن كي‌ بود ماندن ديدن» را پاسداري كردن.

پيش از آن كه به سراغ اصل ماجراي اين ستون برويم و پيش‌بيني و پيش‌گويي از آينده داشته باشيم و روند تكامل در مقوله توريسم را دنبال كنيم، بياييد به اجمال فرايند كار يك توريست را دنبال كنيم: تعيين مقصد، بررسي تاريخ سفر، محل اقامت، وسيله سفر تا مقصد، نقاط ديدني و جاذبه‌هاي گردشگري، وسيله سفرهاي داخلي در مقصد، تجربه‌هايي كه مي‌توان در آن‌جا داشت، زبان و واحد پول، اسناد و مدارك مورد نياز براي سفر، مجوزهاي خروج از كشور و ورود به مقصد و ... و با جمع‌بندي همه اين‌ها: تنظيم برنامه اجرايي سفر.

با اين مقدمه بايد ببينيم كه با اتكا به محتواي علمي TRIZ كدام‌يك از «روندهاي تكامل» مطرح در دانش نوآوري نظام‌يافته به كمك ما مي‌آيد، تا پس از معرفي آن به پيش‌بيني‌هايي از آينده بپردازيم. با اين وصف به توريسم فكر مي‌كنيم و با اين انديشه به مرور روندهاي تكامل مي‌پردازيم. از ميان 31 روند مرتبط، «افزايش حواس» و «انتظار مشتري» مناسب‌تر و جالب‌تر هستند. «افزايش حواس» را پيشتر هم در اين ستون معرفي كرده‌ايم: «تك حسي ـ دو حسي ـ سه حسي ـ‌  چهار حسي و پنج‌ حسي» شدن، چيزي است كه اين روند براي نوآوري به ما پيشنهاد مي‌كند. روند «انتظار مشتري» مي‌گويد در ابتدا مشتري با عرضه «كالا» يا ارايه ماده اوليه راضي مي‌شود، اما در ادامه «محصول» مي‌خواهد كه كامل‌تر از كالا باشد (مثل گوشت خواستن به مفهوم كالا و بعد همبرگر شدن آن در قالب يك محصول). در ادامه مسير تكامل، مشتري مي‌خواهد كه يك «خدمت» هم به محصول اضافه شود. بعد نوبت «هيجان» فرا مي‌رسد و در ادامه هم «انتقال» وارد گردونه جلب رضايت مشتري مي‌شود. هيجان و انتقال را در اين مثال مي‌توان با فست فود و هديه‌هايي مثل كلاه يا قرعه‌كشي روزانه بين مشتريان و ... بيان كرد.

«توريسم مجازي» بهانه نوشتن اين هفته ما است. با نگاهي به فرايند ذكر شده در اول اين نوشتار و نگاه به دو روند تكامل معرفي شده، مي‌توانيم چنين مواردي را از آينده توريسم ذكر كنيم:

1. راهنماهاي تور كه با نام تورگايد هم مي‌شناسيم‌شان، با تسلط به چند زبان و كاملا آشنا به فضاي سفر روبات‌هايي خواهند بود آماده معرفي جاذبه‌هاي گردشگري و آگه به پاسخ پرسش‌هاي ما. ايشان حتي مي‌توانند براي درك بهتر و جذاب‌تر موضوع معرفي‌شان، نمونه‌هاي مشابهي را از فرهنگ و تمدن و تاريخ من و شماي توريست مثال آورند تا با اين مقايسه، ما از سفر خود راضي‌تر باشيم.
2. راهنمايي بازديدكننده، فراتر از اطلاعات چندرسانه‌اي موجود در وب‌سايت‌ها، با تحويل گوشي و عينك يا نصب نمايشگر و بلندگو در كنار آثار باستاني و ... شرايطي را فراهم مي‌كنند كه خود اثر يا عوامل پديدآورنده يا كاشف آن، به معرفي‌اش بپردازند.
3. به كمك فناوري اطلاعات، به گذشته جاذبه‌هاي گردشگري مثل تخت جمشيد يا اهرام مصر و بناهاي به يادگار مانده از روم باستان مي‌رويم و هم‌زمان با تماشاي امروز آن روزگار كهن را هم پيش‌روي ما تصوير مي‌شود. شبيه‌سازي گذشته در فضاي واقعي و امروزي آن، مثل يك نمايش رؤيايي خواهد شد. شما به جايي مي‌رويد و چند دقيقه بعد، همه گذشته به كمك فناوري اطلاعات برايتان بازسازي مي‌شود. صداي خسرو پرويز مي‌آيد و سپاه و دربارش را همان‌جا مي‌بينيم. انگار وسط يك فيلم سينمايي هستيم.
4. منابع اطلاعاتي و وب‌سايت‌ها، با ذكر چند كليد واژه مثل خنكي، سرسبزي و 1500 ساله، به ما پيشنهاد سفر و  جاهاي ديدني مي‌دهند. يا با ذكر اين كه چه‌ جاهايي را پيشتر ديده‌ام و به كجاها رفته‌ام و از كدام خوشم آمده و كدام نه، سيستم پيشنهاد سفرهاي جديد را بر اساس روند سفرهاي گذشته‌ام به من مي‌دهد. هر يك از ما يك پرونده سفر خواهيم داشت و سفرهاي واقعي و مجازي‌مان آن‌جا مستند مي‌شود.
5. در سفر با هواپيما، كشورها و شهرهاي مسير پرواز طي همكاري با شركت هوايي، جاذبه‌هاي توريستي خود را آنلاين به تصوير مي‌كشند و ما از سفرمان لذت مي‌بريم. هم فال است و هم تماشا ... و بعيد هم نيست كه تا فرارسيدن چنين روزي، ‌قاليچه‌هاي پرنده ساخته شوند و ما با سرعت و با انعطاف كامل به سفر برويم.
6. تورهاي مجازي كه امروز وجود دارند، شكل نوتري به خود مي‌گيرند و با تكامل يافتن، اين اجازه را مي‌دهند كه به جاي تماشا از طريق دوربين‌هاي نصب شده در محل بازديد، خود ما به طور مجازي در آن‌جا باشيم و سخت‌افزارها و نرم‌افزارها، اجازه ديدن و گشتن را به ما بدهد و مطابق ميل خودمان بازديد كنيم. شايد همتاي ما يك روبات در محل باشد كه ما بتوانيم در جلدش فرو رويم و از اين‌جا آن‌جا را بگرديم.
7. گونه‌هاي جديدي از توريست رونق مي‌يابند. مثل توريست پزشكي كه به‌تازگي در كشور خودمان هم مطرح است و بدين‌ترتيب از ديگر كشورها براي مقاصد درماني و پزشكي توريست مي‌پذيريم. اكوتوريسم هم با سوق دادن مردم به پاسداشت محيط‌زيست و علم‌اندوزي بيشتر در مدرسه طبيعت آينده پرفروغي خواهد داشت. در هر يك از اين‌ها، فناوري اطلاعات نقش پررنگي را در جذب توريست ايفا مي‌كند و به ثبت خاطره‌هاي توريست و انتقال همزمانش به خانواده وي مي‌پردازد.
8. توريست‌هايي كه عادت دارند پا را از مرزها فراتر گذارند و به ديگر كشورها بروند، دورترها را هم مدنظر خواهند داشت و حالا سفر از زمين به مريخ، يا از مريخ به ماه و ... دغدغه‌شان خواهد بود. اينجا وسيله سفر و برنامه و تدارك سفر كردن به كل متفاوت است با همه آن‌چه تاكنون تجربه كرده‌ايم. دست‌كم بايد آموزش‌هاي جديدي ببينيم و براي چنين سفرهايي هر كسي نمي‌تواند فقط با پول داشتن و علاقه‌مند بودن به سفر برود. در اين‌گونه سفرها، فناوري اطلاعات حرف اصلي را مي‌زند. آيا كسي فكر مي‌كرد كه روزي براي سفر كردن، تا اين حد وابسته به فناوري باشيم و از دنياي ديجيتال كمك بخواهيم؟

روزهاي نوروز با سفر همراه است. در اين چند روز كه زندگي جرياني متفاوت دارد و همه مجالي براي فكر كردن و «خلاق انديشيدن» داريم، طبيعت هم با نوگرايي خود آماده تلنگر زدن به فكر ما و راهنمايي براي ديگرانديشي است. در هر سفر و هر ديداري ببينيد كه چه چيزهايي را مي‌توان تغيير داد تا اوضاع بهتر شود؟ فناوري اطلاعات چه نقشي در شكل‌گيري ايده شما مي‌تواند داشته باشد؟ ايده‌هاي جالبي كه به فكرتان مي‌رسد را  با يك اي‌ميل به پرونده كليك، با ما شريك شويد. يادمان باشد كه همه واقعيت‌هاي امروز، ريشه در رويا‌هاي ديروز دارند.  clickparvandeh@jamejamonline.ir

پانزده سالي مي‌شد كه در ايران نبود. وقتي در مورد خدمات در كشورمان صحبت مي‌كرديم و از وضع موجود و آينده مطلوب آن بحث شد، مي‌گفت كه طي سال‌هاي اقامتش در آن كشور، تنها دو بار ناچار شد به يك مركز دولتي مراجعه كند. آن هم چون توضيحاتي بايد مي‌داد كه ترجيح داده بود حضوري انجام شود. تجربه جالبي است اين كه سال‌ها در كشوري زندگي كني و همه امورت را آنلاين انجام دهي.

حالا ما هم دست‌كم يكي از انواع كارت‌هاي اعتباري را در جيب داريم و حتما مي‌توانيم بخشي از رفت و آمدهاي بانكي‌مان را نه حتي با رفتن پاي دستگاه ATM بلكه با يك تماس تلفني و پيامك مرتفع كنيم. ساده‌ترين كار پرداخت قبض‌هاي آب و برق و تلفن است. جابه‌جايي آني وجه نقد بين حساب‌هاي مختلف را هم در سيستم بانكي مي‌توان مثال زد. در كنار اين بسياري از كارها هستند كه ادعاي الكترونيكي انجام شدن آن‌ها وجود دارد، اما در عمل انگار با من و شماي مشتري شوخي شده است!

موضوع ويژه اين هفته كليك، دولت الكترونيكي است. در اين ستون، با خواننده‌هاي ثابت كليك از مفاهيم نوآوري نظام‌يافته و TRIZ مي‌گوييم. موضوع ويژه كليك، دست‌مايه‌اي براي سر زدن به محتواي علمي TRIZ و معرفي يكي از «روندهاي تكامل» مطرح در دانش نوآوري نظام‌يافته و پيش‌بيني‌هايي از آينده. فراخور حوصله خوانندگان و فضاي ستون از معرفي علمي سرفصل سريع‌تر گذر كرده‌ايم و به آينده‌گويي‌هاي بيشتر پرداخته‌ايم. «دولت الكترونيك» بهانه نوشتن اين هفته است. موضوع كلان است و همه‌گير و اگر بخواهيم عميق به موضوع نگاه كنيم، براي اين شماره مي‌توانيم همه روند‌هاي تكامل را ذكر كنيم و در موردشان مثال بزنيم. در دولت، همه وزارت‌خانه‌ها و سازمان‌ها و ساز و كارهاي تعامل با مردم و كار و زندگي‌شان مطرح هستند. اما اگر بخواهيم به چند روند بسنده كنيم، براي شماره حاضر، اين‌ها را انتخاب مي‌كنيم: «افزايش بُعدپذيري»، «كاهش ميزان درگيري انسان» و «تكي ـ دوتايي ـ چندتايي» و «استفاده از داده‌ها».

«افزايش بعدپذيري» مسير تكامل را در چند گام ساده تعريف مي‌كند: نقطه، خط، دوبعدي، سه‌بعدي. «استفاده از داده‌ها» مسير از داده به اطلاعات رسيدن و بعد ايجاد دانش و شكل‌گيري معرفت يا بينش را بازگو مي‌كند. دو روند ديگر را پيش‌تر هم در همين ستون تعريف كرده‌ايم.

در بسياري از موارد، اين سير حركت و پيشرفت از نقطه تا سه‌بعدي شدن را تجربه كرده‌ايم. Email زدن و نامه‌نگاري، ارتباط يك‌طرفه‌اي است كه آن را به «نقطه» تعبير مي‌كنيم. مكالمه تلفني، «خط» شدن است و وقتي از دوبعدي بودن حرف مي‌زنيم، «كنفرانس تلفني» مصداق مي‌يابد و در حالت سه‌بعدي هم مي‌توان از تابلوي پيام‌هاي تحت وب سخن گفت. تعامل و برقراري ارتباط، از نقطه به سه‌بعدي شدن مي‌رسد و بعد دوباره نسل جديدي از نقطه‌اي بودن متولد مي‌شود. همه اين نقطه و خط و دوبعدي و سه‌بعدي شدن، بايد با مثال‌هاي مختلف توسط شما و من تعبير و تفسير شود تا بتوانيم اين مفهوم ساده را خوب درك كنيم و در كار و زندگي‌مان بهبود ايجاد كنيم.

با فكر كردن به دولت الكترونيكي و مرور روندهايي كه از آن به اختصار سخن گفتيم، چنين آينده‌اي قابل تصور است:

1. كارمندان بسياري از سازمان‌ها روبات خواهند بود! اين روبات‌ها تركيبي از نرم‌افزارها و سخت‌افزارها هستند. هدف ما انجام كارها و برآوردن نيازهاي‌مان است. اگر ناچار نباشيم، هيچ‌كدام به سازمان‌هاي دولتي مراجعه نمي‌كنيم.
2. با يكپارچه شدن سيستم‌هاي مختلف درون هر سازمان يا وزارتخانه دولتي، «داده‌»هاي مختلف به اطلاعات و بعد دانش و بينش تبديل مي‌شوند. گزارش‌هاي مختلفي كه در همه سازمان‌ها تهيه مي‌شوند، اغلب حكم جزيره‌هاي گسسته از هم را دارند. با كنار هم نشستن آن‌ها و تركيبي ديدن‌شان، اطلاعات مفيد به دانش تبديل مي‌شوند و براي آن سازمان مرجعيت تحليل و شان كارشناسي ايجاد مي‌كند. نمونه امروز آن را در سازمان هواشناسي مي‌توان مشاهده كرد. همين روند وقتي در كل دولت اتفاق افتد، شاهد نتايج عجيب و چشمگيري خواهيم بود.
3. فرايندهاي همه سازمان‌ها شفاف مي‌شوند. اين شفاف شدن و آشكار شدن نقاط قوت و ضعف، تندي و كندي و گلوگاه‌ها، مسؤولان را ناگزير مي‌كند كه مشتري‌محور شوند. اين توجه به مشتري (فراتر از تكريم ارباب رجوع و ...) و خروج از انحصارنگري و تصدي‌گري،‌ بازنگري اساسي روندهاي انجام كار در دستگاه‌هاي دولتي را در پي خواهد داشت. حذف سليقه‌هاي شخصي، آشكار شدن نقص‌ها و تناقض‌هاي قانوني و موارد مشابه، بهبود امور را به دنبال مي‌آورد.
4. مساله امنيت الكترونيك و حراست از اطلاعات يكي از مهم‌ترين چيزها براي مردم و دولت خواهد بود. دانشگران نقش كليدي در آينده نزديك ايفا مي‌كنند و با استقرار انواع سيستم‌هاي سخت‌افزاري و نرم‌افزاري اتوماسيون، كار فكري نقش پرنمودي در تقابل با كار فيزيكي و يدي خواهد داشت.
5. كسب و كار بسياري از آن‌ها كه مي‌توانند داده‌ها را تحليل و پردازش كنند و از آن‌ها اطلاعات پرمعني ايجاد كنند و به ديگران مشاوره دهند، رونق مي‌گيرد. آينده رفتار مشتري، نيازهاي وي، ‌تركيب جمعيتي و ... پرسش بسياري از صاحبان كسي و كار از اين افراد است. كشف ناشناخته‌ها از داده‌هاي به‌ظاهر بي‌معني و بي‌ربط، علم و هنر پر سودي خواهد بود. مگر امروز نيست؟
6. اگر امروز، قوه قضائيه نشست‌هاي مديران ارشد خود را از طريق ويدئوكنفرانس برگزار مي‌كند،‌ فردا نشست‌هاي هيات دولت و بسياري كميسيون‌ها و جلسه‌هاي پرتعداد كه با حضور آدم‌هاي پرمشغله شكل مي‌گيرد نيز ويدئوكنفرانسي مي‌شود. جالب‌تر اين كه، چنين جلسه‌هايي در روزهاي نزديك به كمك گوشي‌هاي تلفن همراه برگزار خواهند شد، نه نشستن پاي سيستم رايانه‌اي متصل به شبكه.
7. در دولت الكترونيكي، سابقه يك عمر تحصيل و زندگي و كار ما، يك‌پارچه و يك‌جا گردهم مي‌آيد و در صورت وجود دسترسي، خودمان يا دستگاه دولتي مربوطه مي‌تواند با چند كليك به آن‌چه بايد و صلاحيتش را دارد دسترسي پيدا كند. استعلام گرفتن من و شما از هزار نقطه پراكنده دولتي، تمام مي‌شود و همه استعلام‌ها در هر چند نسخه‌اي كه بخواهيد يك‌جا است.
8. سيستم كنترل اطلاعات و شفافيت كيفيت زندگي و سلامت كار حرفه‌اي افراد، يا يك‌پارچه شدن سيستم‌ها قوي و كم‌نقص مي‌شود. اطلاعات اشتباه، خود را با نشستن كنار ديگر داده‌ها نشان مي‌دهند. جايگاه دلالي و زيرآبي رفتن‌هاي مختلف و انجام كارهايي كه ارزش‌افزوده ندارند و بسياري‌شان كاذب هستند، چه خواهد شد؟ كد ملي تنها يك عدد چاپ شده روي كارت نخواهد بود.
9. راي‌گيري‌ها و ارزيابي‌ عملكردها و سنجش كيفيت و كميت خروجي دستگاه‌هاي دولتي، نه با ارايه گزارش خودشان بلكه با نمره‌دهي‌ها و ارزيابي‌هاي مستمر مشتريان آن‌ها و مردم،‌ سنجيده مي‌شود. ملاك خوبي و موفقيت چيزي خواهد بود كه مشتري مي‌گويد. قيد بودجه و هزينه‌هاي دستگاه دولتي براي انجام هر كاري نيز، شاخص ديگري مي‌شود كه ارزش‌ انجام كار در دستگاه دولتي مربوط به نشان مي‌دهد. انگار همه دستگاه‌هاي دولتي با سيستمي مثل نوار قلب در حال پايش مدام هستند.
10. تعداد سازمان‌هايي كه كارمندهاي رسمي و پيماني خود را به منزل مي‌فرستند ولي بيكارشان نمي‌كنند زياد مي‌شود. پيوند كارهاي مختلف با فناوري اطلاعات، اين اجازه را مي‌دهد كه بدون حضور در دفتر كار و اداره، كارمان را انجام دهيم و حقوق‌مان را بگيريم. هستند سازمان‌هاي دولتي كه يكي دو سال پيش، شجاعانه بيش از 200 نفر را به جاي حضور هر روزه در ساختمان اداره، در منزل‌ها مستقر كرده‌اند و حتي حقوق بيشتري هم به آن‌ها مي‌دهند.
11. دولت كوچك و كوچك‌تر مي‌شود و هر چه تعداد ساختمان‌هايش اندك‌تر و شبكه همكارانش بزرگ‌تر شود، موفق‌تر خواهد بود. ميز و اتاق و سرويس و ناهار خوري و هزاران هزينه سربار ديگر كه به‌واسطه حضور فيزيكي به آن‌ها نياز داريم، حذف‌ مي‌شوند.
12. نوع تصميم‌گيري‌ها در سيستم دولتي متفاوت مي‌شود. سيستم‌هاي هوشمند و شبكه‌هاي پيچيده مرتبط با هم، در هر لحظه براي ما تصميم‌سازي مي‌كنند و كمك مي‌كنند كه تصميم‌هاي كليدي درست و مبتني بر آخرين تجميع اطلاعات گرفته شود. هر چند تا روزهاي آينده، تصميم‌گيري نيز امري عادي و تفويض شده به سيستم هوشمند خواهد بود؛ انتخاب مدرسه، كجا هزينه كردن پول و ... سوال‌هاي عادي است كه نرم‌افزار به ما جوابش را مي‌دهد.

زندگي همه ما خواه‌ناخواه جرياني روزمره دارد. چنين و چنان‌هاي شناخته شده و بايد و نبايدها، به حدي زياد هستند كه كمتر فرصتي به فكر كردن و «خلاق انديشيدن» مي‌دهند. چند دقيقه‌اي به ديگر كارها و مشغله‌هاي فكري‌تان مرخصي بدهيد و با مرور محتواي آن‌چه در بالا خوانديد، متفاوت فكر كنيد. اگر چيزهاي جالبي به فكرتان رسيد و از ايده‌پردازي خود لذت برديد،‌ با يك اي‌ميل به كليك، ديگران را هم در آن شريك كنيد. همه واقعيت‌هاي امروز، ريشه در رويا‌هاي ديروز دارند.  clickparvandeh@jamejamonline.ir

اين مطلب در كليك يك‌شنبه 12 اسفند 86 روزنامه جام‌جم به چاپ رسيد. به دليل محدوديت حجم ستون در هنگام صفحه‌آرايي، رديف‌هاي 11 و 12 از نسخه چاپي حذف شدند. دسترسي مستقيم به آن از اين طريق فراهم است: http://www.jamejamonline.ir/paperctgs.aspx?SID=251

زياد يا كم، هر تعداد پيراهني كه پاره كرده باشيم، آشنايي‌مان با دنياي مجازي يا مجازهاي واقعي از دو راه اتفاق افتاده است: داستان‌هاي تخيلي و فيلم‌هاي علمي ـ تخيلي. فانتزي‌ ديدن و گفتن و شنيدن هميشه بخشي از متفاوت زندگي كردن انسان‌ها است. كم سراغ نداريم مثال‌هايي را كه در زمان طرح شدن‌شان در صحنه‌اي از يك فيلم يا هنگام خواندن يك كتاب، با عبارت «مگر چنين چيزي ممكن است!» همراه كرده‌ايم و كم سراغ نداريم چيزهايي را كه امروز عادي هستند و پيشتر ناممكن.

كافي‌ است به پيامك فرستادن فكر كنيم و يك‌بار به زنگ خوردن تلفن همراه‌مان نگاه دوباره داشته باشيم؛ مگر تا چند سال پيش ممكن بود كه با تلفن حرف بزنيم، آن هم بيشتر از برد تلفن‌هاي بي‌سيم؟ براي يافتن اين كه چه پديده‌اي در حال رخ دادن است و چه برنامه‌ريزي براي «تبديل نشدني‌ها به شدن» طراحي شده است، بي‌ترديد ما را به مباحث فلسفه علم و لايه‌هاي پيچيده مرزهاي دانش مي‌برد. پرداختن به اين مقوله هم از حوصله كليك و اين ستون خارج است.

اگر اهل رؤياپردازي باشيم، لذت خلق چيزهاي  نو و شريك شدن در ايده‌هاي بكر ديگران، برايمان وصف‌نشدني است. هر ايده جالبي، وقتي نتيجه‌ اجرايي‌اش برآورده كردن نيازي از مردم باشد، يعني بوي خوش سرمايه‌گذاري براي عملياتي كردن، از آن مي‌آيد. بسيار هستند ايده‌هايي كه ما در ذهن داريم و هم زمان بي‌آن‌كه بدانيم، ايده‌اي مشابه، موضوع پروژه‌اي در يك مركز تحقيق و توسعه از شركتي بزرگ، آن سوي آب‌ها يا دورتر است. اين سوژه محققان و دانشمنداني را به خود مشغول داشته تا تصور مجازي ما را به واقعيت زندگي بياورند.

اگر اهل كليك خواندن باشيد مي‌دانيد كه در اين ستون به بهانه موضوع ويژه هر شماره، به مفاهيم نوآوري نظام‌يافته و TRIZ مي‌پردازيم. موضوع ويژه كليك، دست‌مايه‌اي تا سري به محتواي علمي TRIZ بزنيم و با معرفي يكي از «روندهاي تكامل» مطرح در دانش نوآوري نظام‌يافته، پيش‌بيني‌هايي از آينده داشته باشيم. «زندگي مجازي» عنوان نوشتن اين هفته است. اگر منصفانه به موضوع نگاه كنيم، براي اين شماره بايد همه روند‌هاي تمامل را ذكر كنيم و در موردشان مثال بزنيم. چون وقتي از زندگي صحبت مي‌كنيم، يعني با تغيير و تكامل‌يافتن همه چيز كار داريم و فقط به يك مصداق نمي‌توانيم بپردازيم. اما اگر بخواهيم به يك روند بسنده كنيم، براي اين شماره، «پويايي» و «حركت از ابعاد ماكرو به نانو» را برمي‌گزينيم. «پويايي» مي‌گويد كه در مسير تكامل بايد از ثابت بودن اجزا، به تك‌محوري شدن و بعد چنداتصالي حركت كنيم و سپس ساختار كاملا منعطف را ايجاد نماييم و بعد آن‌ها را مايع يا گاز كرده و در ادامه هم تحت تاثير يك ميدان، به كار واداريم. چاقو براي بريدن، در ادامه تكاملش ابداع قيچي را داشت و بعد برش به كمك سيم‌ها و برش با آب پرفشار (واتر كاتر) و در ادامه هم برش ليزري را شاهد هستيم.

در مورد «حركت از ابعاد ماكرو به نانو» به سادگي بايد گفت كه همه چيز از اندازه‌هاي چندمتري رفته‌رفته به چند سانتي‌ و چند ميلي تا چند نانويي در حال كوچك شدن و بهتر شدن هستند. مثال‌ هم برايش فراوان سراغ داريم. هارد ديسك‌هاي قديمي چند مگابايتي كه به اندازه يك اتاق بودند را مقايسه كنيد با فلش‌هاي بندانشگتي چند گيگا بايتي.

اگر به زندگي مجازي و مجازي‌هاي واقعي بپردازيم، چنين آينده‌اي قابل تصور است:

1. روبات‌ها هم‌زيست ما مي‌شوند و با آن‌ها زندگي مي‌كنيم. به سادگي، در محل كارمان چند همكار روبات خواهيم داشت و مديرمان هم شايد روبات باشد. فرزندان ما هم‌بازي‌هايي دارند كه انسان نيستند اما بسيار خوب و عادي و هوشمندانه بازي مي‌كنند.
2. نظام آموزشي ما در مدرسه و دانشگاه با حضور روبات‌هاي نرم‌افزاري و سخت‌افزاري ساز و كارهاي خود را پيش مي‌برد. البته مغزافزار اصلي متعلق به انسان است اما بسياري از امور را انسان‌نماها رتق و فتق مي‌كنند.
3. سيستم‌هاي هوشمند و شبكه‌هاي پيچيده مرتبط با هم، در هر لحظه براي ما تصميم‌گيري مي‌كنند و از ما مي‌خواهند كه تصميم‌هاي كليدي را خود بگيريم. هر چند تا روزهاي آينده، تصميم‌گيري نيز امري عادي و تفويض شده به سيستم هوشمند خواهد بود. كدام مدرسه برويم، چه بخريم، چه بپوشيم و چقدر پول خود را كجا هزينه كنيم، سوال‌هاي عادي است كه نرم‌افزار به ما جوابش را مي‌دهد.
4. اندام انساني شبيه‌سازي مي‌شوند و تركيبي از سيستم‌هاي زنده با مثلا قلب ديجيتال خواهيم داشت. آيا مغز هم ممكن است ديجيتال شود؟
5. تنظيم كردن‌ها از هر نوع و هر جنس و براي هر كجا كه باشند به شكل خودكار انجام مي‌شوند. درها براي اشخاصي باز مي‌شوند كه بايد از دري گذر كنند و به اندازه رد شدن او هم كنار مي‌روند نه چن سانتي‌متر بيشتر. از جايي به جايي رفتن‌ها، اگر امروز به كمك نقشه گوگل يا مسيرياب‌هاي تلفن همراه و خودرو صورت مي‌پذيرند، فردا خود رفتن هم خودبه‌خود مي‌شود. شما مي‌گوييد من 7 دقيقه وقت دارم بروم جلسه با فلاني، سيستم هوشمند شما را از جايي كه هستيد مي‌برد به جايي كه مي‌خواهيد. مسير و وسيله سفر و ... همه با او است.
6. بودجه‌هاي ديجيتالي خواهيم داشت. مثلا هر سال مي‌توانيم n گيگا واحد انرژي مصرف كنيم. حالا اين كه چقدر از آن انرژي گرمايي است و چقدر روشنايي و سوخت و ... بايد برنامه‌ريزي شود تا كسري نداشته باشيم.
7. چيزهايي خواهيم داشت كه انگار واقعي‌اند اما نيستند! مثلا ممكن است كنار خيابان خودرويي را ببينيد كه پارك شده و شما بخواهيد جلوي آن پارك كنيد. اما وقتي دنده عقب مي‌رويد مي‌بينيد كه يك خودروي سه بعدي مجازي آن‌جا است! هنوز هم هست اما شما مي‌توانيد از روي آن و از ميانش راه برويد!
8. چند كليد واژه مثل جستجو در گوگل، براي تلويزيون مجازي خود تعريف مي‌‌كنيم و او مي‌گردد و براي ما برنامه‌هايي را پيدا مي‌كند كه مثلا در آن‌ها آقاي آ مجري و موضوع برنامه ب است و تصويرهاي پ پخش مي‌شود. ديدن خلاصه برنامه‌هاي دلخواه هم كار ساده‌اي خواهد بود.
9. گذشته‌هاي ما به روز مي‌آيند. شما مي‌توانيد روزي خاص، ساعتي مشخص يا رخدادي از گذشته‌تان را فراخوان كنيد و آن را مثل واقعيت موجود اما به شكل مجازي مرور نماييد. از همه پيشينه زندگي شخصي و حرفه‌اي شما نسخه‌اي پشتيبان تهيه مي‌شود كه دسترسي به آن با نام كاربر و رمز عبور شما ممكن است.
10. جستو كردن در فكر خود، به دنبال كساني كه مثل شما فكر مي‌كنند (هر كجاي دنيا كه باشند) و هر نوع جستجوي ناممكن ديگر امروزي، ‌در آينده جزو «عادي‌ها» خواهد بود.
11. غذاهاي مجازي (كه سيرمان مي‌كنند)، دوستان روباتيك، تاكسي پرنده و زندگي در خانه‌‌اي روي هوا و تصويري شدن فكرهاي‌مان پيش روي چشم خود، امروز نشدني‌ هستند، فردا چطور؟ اين مرزهاي تخيل و واقعيت و مجازي و حقيقي چگونه حفظ مي‌شوند؟

عميق‌ كه نگاه كنيم، در عصر فناوري اطلاعات و ارتباطات، دست‌اندركاران آن روي مرزهاي بود و نبود و شدن و نشدن گام بر‌مي‌دارند. بسياري از كارهاي ما در آينده با يك كليك كردن انجام مي‌شوند. كدام‌ها را براي خود نگه‌داريم و كدام‌ها را بسپاريم به مجازي شدن؟

زندگي همه ما روزمرگي‌هايي به همراه دارد كه مدام ما را مشغول خود داشته است. چنين و چنان‌هاي شناخته شده و بايد و نبايدهاي آشنا، آن‌قدر زياد هستند كه مجالي براي فكر كردن و «خلاق انديشيدن» باقي نمي‌گذارند. چند دقيقه‌اي به ديگر كارها و مشغله‌هاي فكري‌تان مرخصي بدهيد و با مرور محتواي آن‌چه در بالا خوانديد، متفاوت فكر كنيد. اگر چيزهاي جالبي به فكرتان رسيد و از ايده‌پردازي خود لذت برديد،‌ با يك اي‌ميل به كليك، ديگران را هم در آن شريك كنيد. همه واقعيت‌هاي امروز، ريشه در رويا‌هاي ديروز دارند.  clickparvandeh@jamejamonline.ir

اين مطلب در كليك يك‌شنبه 5 اسفند ماه 1386 چاپ شده است. دسترسی مستقیم به مطلب از سایت روزنامه جام جم: http://www.jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100931542734

هميشه راز و رمزي از سينما و علاقه به تصوير در فكر و ذهن داشتم. اما نقطه عطف زندگي سينمايي‌ام (همان زندگي‌ام با سينما) روايت هنري و فني فيلم‌سازي، از زبان دبير خوب ادبيات دبيرستان بود. آقاي ملكي آن‌چنان از «گاو» مهرجويي صحبت مي‌كرد كه فكر مي‌كردم زندگي را باخته‌ام اگر اين فيلم را نبينم. اشتراك ماهنامه فيلم از روزگار دبيرستان تا اين پانزده شانزده سال پس از آن، شاگردي آتيلا پسياني و سيروس شاملو و همكاري با سيف‌الله صمديان، و رفاقت قديمي با دوستان علاقه‌مند به هنر ـ كه امروزه چهره‌هاي شناخته‌شده‌اي هستند ـ همه از همان علاقه به «تصوير» در من مانده است. راستي! چطور مي‌شود نسبت به سينما و سحر صدا و تصوير بي‌تفاوت بود؟ اين سالن تاريك با آن پرده بزرگ پيش‌روي، با ما چه مي‌كند كه نرفتن به آن‌جا دلتنگ‌مان مي‌كند؟

به قول فليني فقيد: «سينما دروغ بزرگي است» و همه تشنه اين دروغ گفتن و زيباتر دروغ ديدن و شنيدن هستيم. به ياد دارم روزهايي كه دايي فيلم‌هاي سوپر 8 را مي‌فرستاد آلمان تا ظاهر شوند و بعد آپارات كوچك خود را روبه‌روي ديوار سفيد منزل مادربزرگ روشن مي‌كرد و ما مي‌نشستيم پاي خاطره‌هاي ثبت شده از دوران كودكي آن هم به روايت فيلم سياه و سفيد! حالا كه دنيا ديجيتال شده و سينماهاي خانگي همه جا ديده مي‌شوند. كافي‌ست اراده كني تا آخزين توليدات دنيا را روي دي وي دي تماشا كني. صداي دالبي سراند و ابزارهاي رايانه‌اي، با تلفيق فناوري‌هاي اطلاعات و شدني‌هاي دنياي ديجيتال، ايده‌هاي سينماگران امروزي را روز‌به‌روز آسان‌تر به عينيت تبديل مي‌كند. هر چه بيشتر تخيل كني، ابزارها را كامل‌تر مي‌كنند.

مشتريان كليك مي‌دانند كه در اين ستون به بهانه موضوع ويژه هر شماره، به مفاهيم نوآوري نظام‌يافته و TRIZ مي‌پردازيم. موضوع ويژه كليك را به محتواي علمي TRIZ مي‌سپاريم و با معرفي يكي از «روندهاي تكامل» مطرح در دانش نوآوري نظام‌يافته، پيش‌بيني‌هايي از آينده را مي‌سازيم. سينما و تلويزيون و برنامه‌سازي در اين رسانه‌ها دست‌مايه اين نوبت مشق نوشتن ما است. روند كليدي مدنظر براي اين شماره، افزايش به‌كارگيري حواس است. روندهاي ديگري مثل «شكستن مرزها»، «افزايش تعداد رنگ‌ها»، «درگير كردن مشتري در محصول» و ديگر موارد مرتبط از ميان 31 روند تكامل نيز، قابل طرح هستند اما با توجه به حجم اين ستون، به معرفي افزايش به‌كارگيري حواس بسنده مي‌كنيم.

هر چند اين روند، پيشتر هم در همين ستون مورد استفاده قرار گرفته اما در معرفي‌اش بايد گفت كه سيستم‌هاي مختلف مثل فيلم‌سازي،‌ ابتدا از يكي از حواس بيشترين بهره را مي‌برند و بر آن متمركز مي‌شوند. در ادامه مسير تكامل و توسعه، كم‌كم ديگر حواس پنج‌گانه به سيستم وارد مي‌شوند و اين ورود گاهي با دشواري و با تولد فناوري جديد ممكن مي‌شود. سينما را در نظر بگيريم و به ياد بياوريم كه اول سينماي صامت متولد شد. بينايي اولين حس درگير در اين محصول بود. رفته رفته صدا آمد و شنوايي هم وارد بازي شد و بعد رنگ‌ها اضافه شدند. در هر مرحله از تكامل هم مثل تبديل صداي مونو به استريو پيشرفت‌هايي رخ مي‌دهد. هنوز لامسه و بويايي و چشايي به‌طور گسترده و جدي وارد سالن‌هاي سينما نشده‌اند. سفر كرده‌هاي اهل فيلم ديدن، از سينماهايي مي‌گويند كه در آن‌ها لامسه هم جنبه واقعي پيدا كرده و هنگام فيلم ديدن در صحنه‌هايي از فيلم، چيزهايي از زير صندلي به پاي تماشاگر مي‌خورد و او حس مي‌كند كه مار فيلم در واقع هم به پايش خورده و گاهي هم در صحنه‌اي باراني از فيلم، نم باراني از سقف سالن مي‌بارد و از چپ به راست از سر تماشاگران مي‌گذرد.

با اين مثا‌ل‌ها، در آينده نزديك دنياي سينما و تلويزيون چنين خواهند شد:

1. فيلم‌ها به واقعيت‌هاي زندگي نزديك و نزديك‌تر مي‌شوند. اگر در برنامه آشپزي تلويزيون يا فيلم سينمايي، كسي از بوي خوش غذايي كه در سفره آماده ميل شدن است تعريف كرد و شما هم بلافاصله اين بو را استشمام كرديد، تعجب نكنيد! حس‌گر و فناوري اطلاعات با همنشيني هنرمندان و متخصصان شيمي اين نشدني را به واقعيت تبديل مي‌كنند.
2. اگر هميشه روياي بازي كردن به جاي فلان بازيگر محبوب خود را داشته‌ايد،‌ شايد زمان زيادي به پايان انتظارتان نمانده باشد! به كمك نرم‌افزارها و با شبيه‌سازي ريزه‌كاري‌ها بازي مارلون براندو يا استاد عزت‌الله انتظامي، شما مي‌توانيد در فيلمي از ايشان و به جاي آن‌ها بازي كنيد. حالا كه نر‌م‌افزارهاي شبيه‌ساز صدا متولد شده‌اند و صداي دوبلورها را كپي‌سازي مي‌كنند، تصويرسازها هم سر و كله‌شان پيدا مي‌شود.
3. شايد بتوانيد در سال‌هاي آينده، همين‌طور كه اين سوي پرده نشسته‌ايد وارد فيلم شويد و چند دقيقه‌اي با نگاه و درك خود، جاي يكي از هنرپيشه‌هاي مسير فيلم را جلو ببريد. يا اين كه به كمك نرم‌افزار‌ها، همان‌گونه كه امروز بازيكنان فوتبال را در مسابقه رايانه‌اي انتخاب مي‌كنيد، به جاي كارگرداني بزرگ بنشينيد و از ميان برترين هنرمندان دنيا،‌ گزينه‌هاي دلخواه خود را برگزينيد و فيلم جديدي را روي نمايشگر كارگرداني كنيد.
4. اين كه فناوري دوربين‌ها را روز به روز كوچك‌تر مي‌كند و كيفيت آن‌ها را مدام بالاتر مي‌برد مي‌تواند ما را به جايي برساند كه دوربين و تجهيزات جانبي آن حذف شوند. وقتي دو بازيگر روبه‌روي هم بازي مي‌كنند، چشم هر يك (يا لنزي كوچك كه به عنوان دوربين در چشمشان كار گذاشته مي‌شود) تصوير روبه‌رو را ثبت مي‌كند. نمايشگر پيش روي كارگردان و سيستم نرم‌افزاري كنترل از راه‌ دور هم به او امكان زوم كردن و پن و تيلت را مي‌دهد و همه چيز طبيعي‌تر و جذاب‌تر مي‌شود.
5. كمك فناوري اطلاعات به دكوراسيون و طراحي گريم و صحنه‌ و لباس، بر كسي پوشيده نيست. از شبيه‌سازي سياهي‌لشگرها گرفته و تكثير آن‌ها، تا تست كردن گريم چهره روي نمايشگر و اضافه كردن وسايل صحنه و ... همه امروزه در سينما و تلويزيون خودمان هم پر از مثال هستند.
6. آرشيو شدن توليدات تلويزيون و سينما در قالب فايل‌هاي با كيفيت ولي كوچك و فراهم شدن امكان جستجو در ميان ديالوگ‌ها يا صحنه‌هاي فيلم‌ها بر اساس لوكيشن، موسيقي، نماي‌ دوربين، هنرپيشه و ... به مدد پيشرفت‌هاي دنياي ديجيتال، آسان و اجرايي مي‌شود.
7. سخت‌افزارهاي نمايش فيلم دگرگون مي‌شوند. تصور كنيد كه امواج تلويزيوني را به راحتي دريافت فركانس‌هاي برنامه راديويي روي تلفن همراه خود مي‌گيريد؛ آن هم با سيستم دريافت و پخش ديجيتال، نه روش آنالوگ گوش‌هاي چيني موجود در بازار تلفن همراه ايران. در اين صورت، اگر تلفن شما بتواند تصويرهاي دريافتي را اسكرين كند ـ يعني مثل ويدئو/ ديتا پروجكشن روي پرده يا ديوار بيندازد ـ نمايشگر شما ديگر صحفه كوچك تلفنتان نيست، بلكه پرده‌اي است بزرگ و ديدني.
8. خود پرده‌هاي نمايش و تلويزيون‌ها خانگي هم قابليت كش آمدن پيدا مي‌كنند. موقع خريد يك تلويزيون در بازار صوتي و تصويري‌ها، به شما پيشنهاد يك تلويزيون حداكثر 52 اينچ مي‌دهند كه در حالت معمولي 21 اينچ ديده مي‌شود اما اگر گوشه‌ها آن‌ را بگيريد و بكشيد تا 52 اينچ بزرگ مي‌شود!
9. امنيت و كپي‌رايت هم در لايه‌هاي ديگري خود را يادآور مي‌شود. قفل نرم‌افزاري و سخت‌افزاري و كد دادن و ... با روش‌هاي جديدتري دنبال مي‌شوند كه كسي نتواند محصولي هنري را بدون پرداخت حقوق آن كپي كند. سينما آزادي تهران كه تازه رخ جديدش را رونمايي كرده است، سيستمي دارد كه كسي نمي‌تواند از تصوير در حال نمايش آن با دوربين كپي‌برداري كند. تازه سر در اين سينما هم از نقاشي روي پارچه‌هاي بزرگ سابق و بعد پلات رنگي مدرن‌تر شده و يك نمايشگر ديجيتال بزرگ برايش نصب كرده‌اند. تيزر فيلم به جاي فيلم در خيابان ديده مي‌شود و بعد ما را مي‌برد به داخل سالن سينما...

زندگي همه ما پر شده از كارهاي روزمره و پي‌گيري‌ها و بدهي دادن‌ها و طلب وصول كردن‌ها. بايد و نبايدها آن‌قدر زياد شده‌اند كه كمتر كسي فرصت فكر كردن و «خلاق انديشيدن» را دارد. چند دقيقه‌اي به ديگر كارها و مشغله‌هاي فكري‌تان مرخصي بدهيد و با مرور محتواي اين ستون متفاوت فكر كنيد. اگر چيزهاي جالبي به فكرتان رسيد و از ايده‌پردازي خود لذت برديد،‌ با يك اي‌ميل به كليك، ديگران را هم در آن شريك كنيد. همه واقعيت‌هاي امروز، ريشه در رويا‌هاي ديروز دارند.  clickparvandeh@jamejamonline.ir

اين مطلب در كليكيك‌شنبه 28 بهمن چاپ شده است. طرح روی جلد همین شماره نیز به این مطلب اشاره دارد

http://www.jamejamonline.ir/paperctgs.aspx?SID=251

اين سومين شماره‌ از دور جديد مطالب اين ستون است. پيشتر مدتي به كمك ابزار ساده و علمي «9 پنجره» به تحليل و بررسي گذشته، حال و آينده موضوع ويژه هر شماره از كليك پرداختيم. در آن شماره‌ها يادآور شديم كه از اين ابزار براي شناخت كلي موضوع و ايده‌پردازي استفاده مي‌شود. بسياري از محصولات و فناوري‌هاي دنياي ديجيتال، تغييرات چشمگيري نسبت به گذشته خود داشته‌اند كه در 9 پنجره‌ها تلاش اين بود كه چگونگي رسيدن به ايده‌هاي جديد و كاربردي شده براي شما تشريح شوند.

نوشتيم و گفتيم كه هدف از تولد مطالب 9 پنجره و تعريف اين ستون، بردن شما به پشت پرده تفكر خلاق و آموزش و مرور چگونگي طرح ايده‌‌هاي جديد است. اين همان چيزي است كه در بسياري از شركت‌هاي صاحب‌نام فناوري اطلاعات نه هر چند وقت يك‌بار بلكه هر روزه در حال رخ دادن است. به عنوان نمونه، اشاره داشتيم به مرور تصويرهايي كه از درون گوگل حكايت دارند و فضاي كار و ايده‌پردازي اين شركت صاحب‌نام را نمايش مي‌دهند.

در مجموعه جديد محتوايي اين ستون با تغييري در ابزار و نوع نگاهمان بنا است كه از زاويه‌اي جديد به موضوع ويژه كليك بپردازيم. بدين‌ترتيب از آينده اين فناوري و تغييراتي كه به‌واسطه آن ايجاد خواهد شد برايتان مي‌نويسيم و اشاره‌اي گذرا نيز به چگونگي تفكر منجر به اين تغييرات خواهيم داشت. حرفه‌اي‌هاي دنيا و صاحبان كسب و كار، منتظر كسي نمي‌مانند تا آينده را برايشان بسازد و آن‌ها تابعش باشند. چنين كساني، خود دست‌ به آينده‌نگاري مي‌زنند و آن را مي‌سازند. «روندهاي تكمل» كشف بزرگ صاحب‌نظران عرصه نوآوري است. اين روندها بر اساس تمام اختراع‌ها و تجربه‌هاي موفق دنيا در زمينه‌هاي سخت‌افزاري و مديريتي كشف شده‌اند و امروزه در دست متخصصان دنياي ديجيتال نيز قرار دارند تا آينده مطلوب خود و مشتريانشان را رقم زنند. روندهاي تكامل نزديك به 30 مورد هستند. بر اساس موضوع ويژه هر شماره از كليك در اين ستون به معرفي يك يا چند مورد از آن‌ها مي‌پردازيم.

افزايش به‌كارگيري حواس

5 حسي «-- 4 حسي «-- 3 حسي «-- 2 حسي «-- تك حسي

روند افزايش به‌كارگيري حواس، از افزايش تعداد حس‌هاي درگير در كار يا محصولي كه موضوع صحبت است روايت مي‌كند. اينجا كه از آموزش صحبت مي‌كنيم و از نوع الكترونيكي آن كه در خدمت ياددادن نحوه كار و استفاده از فناوري‌ها است، شاهد هستيم و خواهيم بود كه اگر مثلا حس بينايي اولين كاربرد را پيدا مي‌كند و ابزار مورد استفاده مي‌شود، در گام بعدي حس شنوايي به كمك خواهد آمد و بعد يك به يك سر و كله ديگر حواس هم پيدا مي‌شود. اگر استفاده از نمايشگر و بلندگو در رايانه‌هاي امروزي كاملا عادي شده، فردا دستگاه‌ها و حسگر‌هاي مربوط به لامسه و چشايي و بويايي هم طبيعي جلوه خواهند كرد.

براي روند «افزايش به‌كارگيري حواس» دلايلي مثل بهبود كنترل اقدام متقابل، افزايش مشاركت انسان، غوطه‌وري حسي و ارتقاي درك واقعيت از روي شبيه سازي مي‌توانند عامل اضافه شدن حس جديدي به مجموعه حواس قبلي باشند.

روندهاي ديگري نيز در ارتباط با موضوع ويژه اين شماره كليك وجود دارند كه «كاهش ميزان درگيري انسان» از آن جمله است. اين روندها گام‌ به گام ايجاد مي‌شوند و سيستم و ابزارهاي موجود را به مرز تكامل خود در نسل كنوني دانش و فناوري نزديك مي‌كنند.

در مورد آموزش الكترونيكي فناوري‌ها مي‌توانيم اين‌طور فرض كنيم كه:

1. نمونه‌هاي مجازي كاملا شبيه به واقع، پيش از تجاري شدن يك فناوري در دسترس ما قرار مي‌گيرند تا بتوانيم با پديده ناشناخته‌اي كه بعدا مواجه مي‌شويم از قبل آشنا شويم.
2. هم‌چنان كه فناوري در حال تكامل است آموزش‌ها نيز با ابزارهاي چندرسانه‌اي پيش مي‌روند تا مشتري به يك‌باره خود را دچار يك شوك و ناآگاهي نبيند.
3. در مورد پزشكي، آموزش‌هاي فني و مواردي كه حتما نياز به كارگاه آموزشي و ابزار و وسايل و سوژه واقعي دارند، تلفيقي از حس‌گر‌ها و فضاي شبيه‌سازي شده جايگزين هزينه‌هاي زياد كارگاه و ماشين‌آلات و ابزار و ادوات كم‌ياب مي‌شود. آموزش‌هاي خلباني در كابين‌هاي شبيه‌سازي شده نمونه خوبي از اين دست هستند.
4. تلفيق حس‌ها با همديگر، يا جابه‌جا شدن آن‌ها با هم، به كمك آموزش‌دهنده و فراگير مي‌آيد. حس چشايي، از طريق ديدن يك صفحه وب به شما منتقل مي‌شود. بويايي براي دستگاه‌هاي آشپزي به كمك خانم‌هاي خانه‌دار و شركت‌هاي توليدكننده مي‌آيد. ما دستگاه‌هايي را خواهيم ديد كه دانش ديجيتال بيشتري را مي‌طلبد در حالي كه همه مشتريان و مصرف‌كنندگان از اين دانش بهره يكسان ندارند. اين‌جا است كه آموزش بايد فراتر از متن خواندني و فيلم ديدني باشد و بايد فراگير را در فرايند آموزش درگير كرد.
5. با افزايش ميزان به‌كارگيري حواس، چنين خواهد شد كه هر كسي در رايانه شخصي خود، دانشگاه‌ها و آزمايشگاه‌ها و كارگاه‌هاي مختلف را همراه مي‌برد و هر لحظه مي‌تواند در موردي كه دوست دارد آموزش ببيند و حتا چيزهايي كه فكر مي‌كند خوب ياد گرفته است را به ديگران را بياموزد.

ذهن خود را درگير موضوع كنيد و ببينيد كه شما چه چيزهاي تازه‌اي مي‌توانيد به آن اضافه كنيد. اگر حواس پنج‌گانه ما يك به يك وارد فضاي آموزش‌هاي الكترونيكي شوند، چه تحولاتي در آينده نزديك يا دور رقم خواهند خورد!؟

اين مطلب در كليك چاپ شده است.

هنوز هم تصوير روشني از اتاق تكثير مدرسه را به ياد دارم. جايي كه دستگاه تكثير و استنسيل مستقر بود و معلم‌ها پس از طراحي پرسش‌ها، ناچار بودند آن‌ها را با قلم نوك تيز فلزي و بدون‌جوهر روي برگه‌هاي مخصوص بنويسند و بسپرند براي نسخه‌برداري. و اين امين مدير و ناظم مدرسه بود كه اهرم دستگاه را مي‌چرخاند و با هر چرخشي يك كپي از برگه امتحاني چاپ مي‌شد. از اواسط دهه 60 صحبت مي‌كنم كه انگار همين ديروز بود.

پيشتر از آن، روزهاي كشيك پدرم در ساختمان پليس ميدان توپخانه را به ياد دارم كه الان در ميدان امام‌خميني ـ كه ديگر نه ميداني از آن مانده و نه هتلي و نه ساختمان‌ها و مغازه‌هاي فراوان ضلع جنوب غربي ـ جاي آن را مترو گرفته است. همراه او مي‌رفتم به اداره و عشقم اين بود كه براي تحقيق‌ها و تكليف‌هاي فوق‌العاده مدرسه، به جاي دست‌نويس، برگه ماشين‌نويسي شده ببرم. سيستم چاپم هم چنين بود كه با استفاده از كاربن‌هاي معروف پليكان، هر بار تايپ هر صفحه، تا دو سه نسخه كاربني را به من مي‌داد. و اين يعني تايپ چندباره و از نو تكرار كردن جمله‌ها، تا آماده شدن كپي براي بقيه همكلاسي‌ها.

حالا پاي نرم‌افزار مي‌نشينيم و تايپ و طراحي مي‌كنيم و فايل را مي‌فرستيم روي ايميل چاپخانه و ساعتي بعد به تعداد نسخه چاپي از كار گرافيكي چاپ شده، زنگ دفتر مي‌خورد و خروجي تحويل در محل مي‌شود. شبيه كار چند مرحله‌اي تجربه‌هاي مدرسه‌اي من را حرفه‌اي هم ناچار به انجام بودند. عكاسي، تفكيك رنگ، كولاژ، كپي زينگ، شستشوي ماشين چاپ، چاپ به تفكيك Cyan و Yellow و Magenta و Black تا اصطلاحا يك كار 4 رنگ كه «رنگي» عاميانه خودمان است از ماشين بيرون آيد.

پارچه سر در سينما وقتي قرار بود خبر اكران تازه را دهد. يعني بايد طراحان بنشينند و عكس و پوستر را بگذارند پيش رويشان و با ترفندهاي بزرگنمايي آن را روي پارچه عظيمي به اندازه سر در نقاشي كنند. اگر خيلي عجله داشتيم كه همزمان اكران فيلم در چند سينما را داشته باشيم، بايد از قبل تدارك زماني لازم را مي‌ديديم مگر چند تيم مي‌توانند پرده‌ها را آماده كنند و هر كدام چند دست دارند؟ حالا همه تعطيل كردند و چاپ ديجيتال عريض چند متري روي جنس‌هاي مختلف كار را در چشم به‌هم زدني انجام مي‌دهد.

دنياي ديجيتال دگرگوني‌هاي فراواني را براي سيستم‌ها و فرايندهاي چاپي به ارمغان آورده است. اول در سيستم ليتوگرافي، شاهد حذف فيلم و بي‌نيازي از تهيه خروجي بوديم و بعد هم سيستم DI آمد و سند چاپي مستقيم از فايل كامپيوتري به ماشين چاپ افست فرستاده شد و مي‌شود. اين حركت پرشتاب به كجا ما را خواهد برد؟ آيا تحولات همچنان ادامه خواهند داشت يا جايي در همين نزديكي توقفي مي‌كنند؟ از منظر ابزار «روند تكامل» نوآوري نظام‌يافته يا  TRIZ و اركان فكري آن (تضاد، كاركردگرايي، ‌منابع، ايده‌آلي و تعامل) در اين يادداشت به «چاپ ديجيتال» مي‌پردازيم.

از ميان روند‌هاي مختلفي كه در شماره‌هاي پيشين بدان‌ها پرداخته‌ايم، در مقوله چاپ ديجيتال رد «افزايش ميزان به‌كارگيري حواس» پر رنگ است. طبيعي است كه در اين مسير، «تكي ـ دوتايي و چندتايي» شدن سيستم هم اتفاق مي‌افتد. در ادامه خواهيم ديد كه چطور سيستم چاپ در يك پرينتر ساده به سمت چندتايي شدن در حركت است و بعد با جهش فناوري تصور تكي شدن آن ناممكن و خيال نيست.

مي‌توان چنين تصور كرد و چندصباحي صبر داشت تا اين پيش‌بيني‌ها جامه عمل بپوشند:

1. از سيستم‌هاي دستي كنار هم چيدن حروف سربي و پاي گارسه ايستادن در چاپچانه‌هاي قديم رسيديم به مدل‌ همچنان موجود تهيه فيلم و زينگ و نسل جديد چاپ مستقيم از فايل روي ماشين چاپ كه شبيه آن در چاپگرهاي دفتر و منزل ما هم در حال انجام است. ماشين تايپ، شد كامپيوتر و پرينتر سوزني و چاپ به كمك ريبون‌ها جاي خود را داد به دستگاه‌هاي جوهرافشان و بعدتر ليزري‌ها همه‌گير شدند. در آينده نزديك هم استفاده از چاپگرهاي ارزان ليزري رنگي همه‌گير خواهد شد.
2. همه دستورهاي ارسال فايل به چاپگر تبديل مي‌شود به اراده چاپ! يعني به سادگي با گوشي تلفن همراه عكسي مي‌گيريم و با واسطه بلوتوث آن را از اين سوي اتاق به آن سو كه چاپگر مستقر است مي‌فرستيم. نه سيمي و نه دستور پيچيده‌اي؛ مستقيم از موبايل به كاغذ!
3. اگر امروز چاپگر‌هايي آمده‌اند كه روي شيشه، فلز، چوب، چرم، چيني و همه چيز چاپ مي‌كنند، فردا چاپ  فضايي و نقش بستن تصوير روي ذرات معلق هوا برايمان عادي مي‌شود.
4. پس از آن فناوري به تخيل ما هم جنبه عيني مي‌بخشد. كافي ا‌ست همان‌گونه كه در ذهن‌مان براي تصويرهاي فرضي و داستان‌ها تصويرپردازي مي‌كنيم، يك دستور چاپ هم به آخر فكر كردن‌مان اضافه كنيم؛ همه چيز مي‌آيد جلوي چشم‌مان!
5. كاغذهاي چاپ كشسان خواهند شد. مي‌شود عكسي 3 در 4 انداخت و بعد چهار گوشه كاغذ را كشيد تا به اندازه يك قاب چندمتري بزرگ شود؛ درست مثل زوم كردن در فوتوشاپ. حالا كه ماكروسافت پروژه جديد خودMicrosoft Surface  را رونمايي كرده، اين تصور ديگر يك خيال نيست.
6. چاپ روي لايه‌هاي مختلف ممكن مي‌شود و حتي مي‌توان از يك فيلم سينمايي يا انيميشن نسخه كاغذي و خلاصه تهيه كرد. مي‌توان تصويري را به كامپيوتر داد و از‌ آن خواست كه آن را همزمان با برجسته كردن سطح كاغذ چاپ كند. انگار كه ماكتي از چهره را سه بعدي به چاپ رساند.
7. چاپ با تاريخ مصرف مشخص ممكن مي‌شود. همه مدارك و متن‌ها و نوشته‌ها و طراحي‌هاي ما كه سندهاي چاپي مادام‌العمر نيستند. بسياري ازآن‌ها دوره كاربرد و مصرف و استفاده  مشخصي دارند. با مدت‌دار شدن چاپ، ممكن است همين كاغذي كه الان در دست داريد تا يك هفته بعد به برگ‌هايي سفيد تبديل شود.
8. شما براي خواندن و ديدن برخي از كارهاي چاپي نيازمند مجوز خواهيد شد! يعني محتواي كار چاپي بعد از اعلام نام كاربري و رمز عبور براي شما واضح مي‌شوند و در غيراين‌صورت تصوير يا نوشته‌اي محو يا سفيد را مي‌بينيم.
9. حسگرها هم قدرت‌نمايي مي‌كنند و گزارش چاپي مثل فايل‌هاي فلش و پاورپوينت، با صدا و بو همراه مي‌شوند. تصور كنيد كه چند سال ديگر، همچنان خواننده كليك هستيد و وقتي اين ستون را پيش روي‌تان قرار مي‌دهيد خودبه‌خود با صداي من براي شما خوانده مي‌شود! يا وقتي نامه‌اي از دوستي كه دوردست‌ها زندگي مي‌كند را دريافت مي‌كنيد، موقع چاپ عطر لباس او نيز بر كاغذ مي‌نشيند.
10. چاپ ديجيتال با دست‌خط افراد هم شكل واقعي مي‌گيرد. اگر الان از فونت نستعليق فارسي يونيكد استفاده مي‌شود، بعدتر مي‌توانيم پاراف كردن با دستخط انسان‌هاي مختلف را تجربه كنيم. نامه‌هاي اداري و دستورهاي مختلف كاري، با كاراكترهايي شبيه دست‌نويس فرد مربوط بر روي اسناد چاپي مي‌نشيند.
11. چرا لازم است حتما كار چاپي را در چاپخانه يا جايي كه دستگاه چاپ نصب شده انجام دهيم؟ قاعده عكس شدن اين روال هم از جمله شدني‌هاي آينده است. قرار است تصويري روي ديواري بزرگ نقش ببندد يا بيلبوردي عظيم با تبليغي از يك محصول به نمايش در آيد. اين‌جا چاپگر است كه مي‌رود و ديوار را بالا و پايين مي‌كند تا تصوير چاپ شود يا روي سطح بيلبورد مي‌گردد و تصوير را روي آن به چاپ مي‌رساند.

همه ما آن‌قدر درگير كارهاي مهم و فعاليت‌هاي روزمره و انجام بايد و نبايدها هستيم كه كمتر فرصت فكر كردن و فراتر از آن «خلاق فكر كردن» داريم. چند دقيقه‌اي به ديگر كارها و مشغله‌هاي فكري‌تان مرخصي بدهيد و با مرور محتواي اين ستون بياييد و متفاوت فكر كنيد. اگر چيزهاي جالبي به فكرتان رسيد و از ايده‌پردازي خود لذت برديد،‌ با يك اي‌ميل به كليك، ديگران را هم در آن شريك كنيد. همه واقعيت‌هاي امروز، از رويا‌هاي ديروز متولد شده‌اند. click@jamejamonline.ir

اين مطلب در كليك يك‌شنبه 30 دي ماه 1386 چاپ شد. طرح روي جلد اين شماره نيز به محتواي همين مطلب اشاره داشت

از تيرماه تا شماره گذشته، با كمك ابزار ساده و علمي «9 پنجره» به تحليل و بررسي گذشته، حال و آينده موضوع ويژه هر شماره از كليك پرداختيم. هر بار نيز يادآور شديم كه از اين ابزار براي شناخت كلي موضوع و ايده‌پردازي استفاده مي‌شود. بسياري از محصولات و فناوري‌هاي دنياي ديجيتال، تغييرات چشمگيري نسبت به گذشته خود داشته‌اند كه در 9 پنجره‌ها تلاش شد چگونگي رسيدن به ايده‌هاي جديد و كاربردي شده براي شما تشريح شود.

گفتيم كه هدف از اين ستون و تولد مطالب 9 پنجره، بردن شما به پشت پرده تفكر خلاق و آموزش و مرور چگونگي طرح ايده‌‌هاي جديد است. اين كاري است كه در بسياري از شركت‌هاي صاحب‌نام فناوري اطلاعات هر روز رخ مي‌دهد و نمونه و شاهد آن عكس‌هايي است كه از دفترهاي مختلف گوگل طي چند ماه اخير دست‌به‌دست در صندوق پست الكترونيك ما گشته است.

از اين شماره، تغييري در ابزار و نوع نگاهمان مي‌دهيم و به موضوع ويژه كليك از زاويه‌اي جديد مي‌پردازيم. قصد اين است كه از آينده اين فناوري و تغييراتي كه به‌واسطه آن خواهد افتاد برايتان بنويسيم و اشاره‌اي گذرا نيز به چگونگي تفكر منجر به اين تغييرات داشته باشيم. دانشمندان و كمپاني‌ها منتظر يكديگر نيستند تا آينده اتفاق افتد. در دنياي امروز، همه در تلاش هستند تا آينده را آن‌طور كه ايده‌پردازي مي‌كنند بسازند. «روندهاي تكمل» كشف بزرگ صاحب‌نظران عرصه نوآوري است. اين روندها بر اساس تمام اختراع‌ها و تجربه‌هاي موفق دنيا كشف شده‌اند و امروزه در دست متخصصان دنياي ديجيتال قرار دارند تا آينده مطلوب خود و مشتريانشان را رقم زنند. روندهاي تكامل حدود 30 تا هستند. به تناسب موضوع ويژه كليك، هر شماره يك يا چند مورد از آن‌ها را معرفي مي‌كنيم.

شكستن مرزها

روند شكستن‌ مرزها، بازگو كننده الزام بهبود سيستم‌ها از طريق حذف مرزهاي موجود و قابل تصور براي آن‌ها است. به دلايلي مانند بهبود قابليت اطمينان، بهبود خواص استحكامي، بهبود و سختي و بهبود ارتباطات اين تغيير در مرزها ضروري است. اول بايد مرز موجود را شكست و سپس به دو گام بعدي رفت. روند ديگري كه در كنار «شكستن‌ مرزها» به موضوع اين شماره كليك ارتباط مستقيم دارد روند «حركت از مقياس ماكرو به نانو» است. يعني همه چيز به لحاظ ابعادي به بسيار كوچكتر شدن (در حد غيرقابل ديد بودن) تغيير مي‌كنند.

در مورد دنياي پزشكي مي‌توانيم اين‌طور فرض كنيم كه:

1. براي انجام آزمايش‌هاي تشخيص طبي، نياز به آزمايشگاه رفتن حذف مي‌شود. هر كسي يك آزمايشگاه ديجيتال دارد كه در اندازه‌هاي ميكرو ساخته شده و زيرپوستش نصب مي‌شود! اين آزمايشگاه مدام نمونه‌برداري‌هاي مورد نياز را از خون، عروق و ديگر اندام لازم برمي‌دارد و همان جا داده‌هاي لازم را تحليل و پس از پردازش به مركز پزشكي طرف قرارداد شما ارسال مي‌كند. تصور كنيد از زيرپوست‌ شما تبادل اطلاعات با مركز پزشكي صورت گيرد. شايد پزشك شما زنگ بزند و از شما بخواهد كه در خوردن شيريني پرهيز كنيد يا بيشتر به ورزش بپردازيد. حتي مي‌شود كه شما بدون مراجعه به متخصص، داده‌هاي وضع موجود بدن خود را براي چند پزشك ارسال كنيد و از آن‌ها كمك بخواهيد.
2. هر يك از ما يك بانك داده سلامت خواهيم داشت كه بدون اجازه و كلمه عبوري كه خود مي‌دانيم براي كسي قابل دسترسي نيست. ديگر اين مهم نيست كه دفعه قبل پيش كدام دكتر رفته‌ايم و تشخيص او چه بوده و پرونده كاغذي ما كجاست. وقتي همه سوابق پزشكي ما متمركز و قابل رديابي و مرور باشد، پزشك معالج از پيش از تولد ما تا امروز را مي‌بيند و قادر است سلامتي ما را بر اساس نمودارها و ... تا چند سال آينده به دقت بيان نمايد.
3. گوشي‌هاي تلفن و ساعت‌هاي مچي كه هميشه همراه و كنار دست ما هستند، خودشان مدام نبض ما را اندازه مي‌گيرند و دماي بدن و ديگر مشخصه‌هاي لازم را گزارش مي‌كنند.
4. پزشكي از راه دور كه همين امروز هم در حال انجام است و مي‌توان نمونه‌هاي واقعي شكسته شدن مرزها را در اين زمينه مثال زد. جراحي‌ از طريق اينترنت و از منزل يا دفتر جراح در كشوري ديگر، همكاري تيم خبره جراحان دور از هم، در يك اتاق عمل آن هم از طريق داده‌هاي ديجيتال دور از تصور نيست. آماده كردن بيمار براي عمل توسط ربات‌ها و سر زدن به بيمار و انجام چك‌آپ‌ها به كمك وب‌كم و ميكروفون و ديگر دستگاه‌هاي ديجيتالي هم يك امر به راحتي شدني است.
5. تجهيزات پزشكي به نحو چشمگيري كوچك‌تر از آن چه امروز هستند و دقيق‌تر از آن‌چه تصور كنيم خواهند شد. نمونه‌برداري‌هاي دقيق از فاصله چندمتري ممكن مي‌شوند و خلاصه همه چيز كوچك و كوچك‌تر خواهند شد.

این مطلب در کلیک چاپ شده است. click@jamejamonlinre.ir

پست‌هاي خواندني، شنيدني، خوردني، بوييدني و لمس‌شدني!

شش سال پيش (شايد هم كمي دورتر) با دوستي كه چندسال از سفر تحصيلي‌اش به آمريكا مي‌گذشت، چت مي‌كردم. پرسيدم: «الان چه مي‌كني؟» گفت: «نمي‌گويم كه اگر بفهمي تو هم خراب اين كار مي‌شوي»! و بعد ادامه داد: «نه! بداني بهتر است». اول پرسيد: «مي‌داني وبلاگ چيست؟ آيا اين پديده در ايران هم مطرح شده؟» و گفت: «گرفتار وبلاگ و بلاگ‌نويسي شده‌ام؛ دنيايي است كه واردش شوي بيرون رفتنش آسان نيست.» من آن زمان خبر دقيقي از روند توسعه وبلاگ در ايران نداشتم. در مورد خودم تا همين چند روز پيش هم فكر نمي‌كردم كه بالاخره در وبلاگي مثل problemsolving.blogfa.com بنويسم و همين مطالب كليك را هم بعد از چاپ، آن‌جا پست كنم. اما تعجب او هم بي‌مورد بود. چون اينجا فيلم‌هاي روي پرده سينماهاي دنيا هم زودتر از اولين اكرانشان در مبدا، دست به دست مي‌چرخند و اكران خانگي مي‌شوند!

حالا وبلاگ ده ساله شده و دسترسي به اينترنت در كشور ما همچنان در حال توسعه است و مثل گوشي تلفن همراه، هر كسي دوست دارد يك لپ‌تاپ هم داشته باشد. طبيعي است كه راه‌انداختن يك وبلاگ هم كمترين پيامد اين توسعه به شمار آيد. آن‌چه را که در يك وبلاگ وجود دارد، اين طور مرور كنيم: يك آدرس اينترنتي، فضايي روي وب‌، كاربر وبلاگ، نرم‌افزار ميزبان بلاگ، محتواي متني و تصويري (پست‌ها)، دسترسي به اينترنت، رايانه. به نظر مي‌رسد فراتر از اين چيزي داشته باشيم.

با اين اجزاي ساده و در دسترس، چه مي‌شود انجام داد؟ چه مي‌شود كه برخي وبلاگ‌هاي فارسي، هزاران بازديدكننده دارند و صدها نظر برايشان ثبت مي‌شود و مشتري ثابت پيدا مي‌كنند، اما برخي ديگر مهجور و غريب، گوشه‌اي بدون بازديد مي‌مانند؟ چه‌ها تا به حال در يك‌ وبلاگ اتفاق نیفتاده و نديده‌ايم  کسی از ظرفيت‌هاي آن استفاده كند؟

خاطره‌نويسي، داستان‌سرايي، آموزش آشپزي، تفريح و سرگرمي، مباحث علمي و همه آن‌چه در فهرست وبلاگ‌ها قابل مشاهده است، واقعيت‌هاي استفاده از وبلاگ‌ها هستند. شايد پيشتر كسي فكر مي‌كرد وبلاگ‌ويسي براي افراد صاحب‌نام و شخصيت‌هاي شناخته شده و رسمي كار خوبي نيست و دون شان به حساب مي‌آيد، اما امروز اتفاقا براي همان‌‌ها كسب اعتبار مي‌كند و خوش‌فكري محسوب مي‌شود. در ستون امروز، قصد داريم نگاهی رسانه‌اي به وبلاگ داشته باشيم و روندهاي تكامل نوآوري نظام‌يافته TRIZ را از اين منظر بررسي كنيم.

از ميان روند‌هاي پركاربردي كه در شماره‌هاي پيشين بدان‌ها پرداخته‌ايم، اينجا هم رد «تكي ـ دوتايي ـ چندتايي» و «افزايش ميزان به‌كارگيري حواس» پر رنگ است. در مورد تكي دوتايي چندتايي، هم سيستم‌هاي مشابه و هم نامشابه در حال چندتا شدن هستند. اگر كسي يك وب‌سايت براي خود ايجاد كند، تولد يك سيستم تكي را رقم زده است. وقتي شما شرايط ميزباني وبلاگ‌هاي مختلف را فراهم مي‌كنيد، سيستم را چندتايي كرده‌ايد؛ از يك وب‌سايت، امكان تكثير سايت‌هاي مشابه به‌وجود آمده است.

مي‌توان چنين تصور كرد و چندصباحي صبر داشت تا اين پيش‌بيني‌ها جامه عمل بپوشند:

1. وقتي شما فقط متن پست مي‌كنيد، حس بينايي مخاطب پيام شما درگير مي‌شود. حال اگر بتواند صداي شما را هم بشنود، حس دوم (كه اينجا شنوايي است) را هم اضافه كرده‌ايم و اگر لامسه او و چشايي و بويايي هم به تدريج وارد گود شوند، آن‌گاه نوع تعامل با بازديدكننده به كل دگرگون مي‌شود. كمي به پادكست فكر كنيد تا ببينيد چه شده است. به كمك ابزار روندهاي تكامل TRIZ، چيزي مثل پادكست به سادگي قابل پيش‌بيني مي‌شود و با دنبال كردن اثرات و تبعات ورود حس‌هاي ديگر، اين پيش‌بيني جالب‌تر هم مي‌شود.
2. اگر حس‌گرها توسعه بيشتري پيدا كنند و دسترسي‌هاي ما به اينترنت از طريق خطوط تلفن همراه و ماهواره‌ها با سرعت مناسب برقرار شود، شما مي‌توانيد مخاطب وبلاگ خود را از روحيه و حس و حال و فضاي واقعي كه مي‌خواهيد به او منتقل كنيد با خبر کنيد. فرض كنيد جايي مي‌خواهيد از يك رايحه خوش برايش بگوييد و او بتواند از وبلاگ شما بوي همان رايحه خوش را استشمام كند. يا از گرماي زياد هوا در فلان موقعيت جغرافيايي حرف بزنيد و او پشت نمايشگر خود گرماي زياد را حس كند... كمي خيال‌پردازي كنيد و از ايده‌هاي خود لذت ببريد.
3. وبلاگ‌نويسان ناچار خواهند شد دانش خود را درباره نرم‌افزارها و سخت‌افزارها مدام ارتقا دهند و براي سري در ميان سرها داشتن، گريزي ندارند جز استفاده حداكثري از ابزار و امكاناتي كه در دنياي فناوري اطلاعات برايشان فراهم مي‌شود.
4. در آينده شاهد تلفيقي از وبلاگ‌ها در قالب‌هايي شبيه پورتال خواهيم بود. اين اتفاق، تولد يك سيستم تكي جديد از سيستم‌ چندتايي موجود در وبلاگ‌هاي امروزي است. هر وبلاگ‌نويسي شركا و همسايه‌هايي را انتخاب مي‌كند كه با بودن در كنار آن‌ها، همه‌شان رونق بيشتري داشته باشند و تعداد بازديدهايشان بالاتر رود. شايد اين‌ها مثل يك راسته بازار و بورس از وبلاگ‌هاي هم‌خانواده شكل گيرند يا مجمتع‌ها و پاساژ‌هايي باشند كه وبلاگ‌هاي متفاوت اما مكمل در آن‌ها كنار هم بنشيند. چيزي شبيه خانه‌هاي حياط‌دار قديمي كه دورتادور آن اتاق‌هايي به خانواده‌هاي مختلف اختصاص داشت و همه با هم مثل اعضاي يك خانواده بزرگ‌تر زندگي مي‌كردند.
5. ساختار گروه‌هاي خبري و موارد مشابه، توسعه بيشتري خواهند يافت. اين يك عادت است كه براي اطلاع از آخرين اخبار به سراغ شبكه‌هاي راديويي و تلويزيوني و وب‌سايت‌ها برويم، اما يك دلخواه نيست! ما بيشتر دوست داريم تا اخبار مورد علاقه خود (ورزشي، علمي، اقتصادي، اجتماعي و ...) را خودبه‌خود و بدون گشت و گذار، بلافاصله ببينيم و بشنويم. اصلا جستجو كردن و سر زدن به جايي جز آن‌جا كه نشسته‌ايم و نگاه كردن به چيزي به جز آن‌چه پيش چشمان ماست، برايمان جذاب نيست. دنياي مجازي، اين ارتباط‌ها و رفت و آمدها را دگرگون كرده است. به سادگي مي‌نشينيم و خبرهاي جديد دلخواه خود را با پيامكي روي تلفن همراه خود مي‌بينيم يا آن‌ها روي اي‌ميل دريافت مي‌كنيم و حتی با يك اسكريپ روي وبلاگ خود از مورد علاقه‌هامان مطلع مي‌شويم.
6. مي‌توان به جاي نوشتن وبلاگ،‌ براي بازديدكننده‌ها حرف زد و علاوه بر روايت واژه‌ها در غالب حروف و كاراكترها، حس و حال و لحن كلام را هم به وبلاگ افزود. اين‌جور پست‌ها به سادگي MMS مي‌شوند و بدون داشتن مجوزي هر يك از ما يك رسانه شخصي پويا خواهيم داشت. استعدادهاي تازه‌اي از اين منظر به رسانه‌هاي رسمي معرفي مي‌شوند و هر خبر از چندين نگاه و توسط چندين خبرنگار رسمي و افتخاري، قابل روايت شدن و تحليل است.
7. تيم‌هاي پشتيبان و ميزبان وبلاگ، نياز دارند تا متخصصيني به جز IT را در جمع خود داشته باشند. وقتي قرار باشد به جز متن، ديگر حواس هم درگير وبلاگ شوند، بايد از پزشكي، شيمي، فيزيك‌ و ... هم يارگيري كنند.
8. وقتي نرم‌افزارهاي جانبي وبلاگ‌ها توسعه يابند، چيزهايي فراتر از Google Trends رفتار نويسنده وبلاگ و بازديدكننده را بررسي و تحليل كيفي مي‌كنند و به تو مي‌گويند كه چه‌ها را بنويس و بگو، كه مشتري مي‌خواهد و از آن استقبال مي‌كند و چه‌ها را برو در چه ‌وبلاگ‌هايي بخوان و ببين كه بيشتر دوستشان خواهي داشت.
9. نرم‌افزارهاي جانبي وبلاگ‌ها ـ همان فراتر از Google Trendsها ـ اين امكان را فراهم مي‌كنند كه من به سبك خودم در نوشتن و روايت، سوژه و فكري كه در سر يك وبلاگ‌نويس ديگر است را در پست بعدي خود بياورم. بدين‌ترتيب، هم‌افزايي و سينرژي‌، از شكل امروزين آن كه با همفكري حضوري شكل مي‌گيرد به مفهوم مجازي آن تبديل مي‌شود.
10. اين نرم‌افزارها بعد از تحليل چند پست از وبلاگ‌نويس، اعلام آمادگي مي‌كنند كه او فقط انديشه‌اي كه در ذهن دارد را بگويد يا روايتي يك خطي از موضوع را بيان كند و باقي ماجراي نوشتن و پرداخت موضوع و پيدا كردن مفاهيم علمي و ربط دادن به مثال‌ها و ... را به او بسپارد. انگار خود نرم‌افزار افكار من و شما را مي‌خواند و بعد دست‌به‌كار ارسال پست‌ها مي‌شود (با حفظ امانت در لحن صدا، نوع روايت، استفاده از واژه‌ها و ...).

 همه ما آن‌قدر درگير كارهاي مهم و فعاليت‌هاي روزمره و انجام بايد و نبايدها هستيم كه كمتر فرصت فكر كردن و فراتر از آن «خلاق فكر كردن» داريم. چند دقيقه‌اي به ديگر كارها و مشغله‌هاي فكري‌تان مرخصي بدهيد و با مرور محتواي اين ستون بياييد و متفاوت فكر كنيد. اگر چيزهاي جالبي به فكرتان رسيد و از ايده‌پردازي خود لذت برديد،‌ با يك اي‌ميل به كليك، ديگران را هم در آن شريك كنيد. همه واقعيت‌هاي امروز،  از رويا‌هاي ديروز متولد شده‌اند.

اين مطلب در كليك يك‌شنبه 23/10/1386 و در صفحه 9 چاپ شد.click@jamejamonline.ir

امنيت داشتن از جمله اولين مفاهيمي است كه با «داشتن» هر چيزي بدان فكر مي‌كنيم. در دنياي مجازي كه ما بسياري چيزها را نمي‌بينيم و با تصوير نمادي بيروني از آن از بود و نبودش خبردار مي‌شويم، ماجراي امنيت هم ناديدني‌تر و سحرانگيزتر مي‌شود.

روندهاي تكامل مختلفي براي موضوع امنيت قابل مثال‌زدن هستند. اما در اين ميان به دليل تنوع و توسعه همزمان سيستم‌هاي الكترونيكي يا مجازي، درك روند تكامل «تكي ـ دوتايي ـ چندتايي» آسان‌تر است. در اين روند، آينده و مسير تكامل سيستم‌ها بدين‌ترتيب تصوير مي‌شود: سيستم‌ها از حالت تكي به دوتايي‌هايي كه شبيه هم نيستند تبديل خواند شد و بعد سيستم سومي از جنس ديگر به آن‌ها ملحق مي‌شود و در ادامه هم چندتايي شدن اين سيستم‌ها ايده‌آل‌تر شدن آن‌ها را در پي دارد. خود گوشي‌هاي تلفن همراه مثال خوبي از اين تكي متولد شدن و بعد به چندتايي‌هاي نامشابه تكامل يافتن هستند.

تكي ‌ـ دوتايي ـ چندتايي نامشابه