ما كه حرفه‌اي نبوديم فقط در دانشگاه بود كه دسترسي به شبكه داشتيم. آن هم با ثبت نام قبلي و دريافت كارت عضويت در سايت دانشكده كامپيوتر و ورود در ساعت‌هاي مجاز براي انجام تمرين و پروژه‌هاي درسي. البته به خاطر دارم كه يكي دو سال بعد، وحيد مي‌توانست از منزلشان وارد شبكه شود و تحت سيستم عامل داس با ديگراني چت كند يا بعدتر از آن زمان، موجودي و گردش مالي حساب بانك ملي شركت را بررسي نمايد. نيمه دهه 1370 بود كه ايميل‌داشتن فراگير شد و آنلاين مي‌شديم و ياد مي‌گرفتيم كه چطور از موتورهاي جستجو استفاده كنيم. شبكه آشناي ما شد و ما نيز با او همزبان شديم.

مهدي ـ پسر دايي من ـ كابلي چندين متري داشت كه از پنجره اتاقش به چند آپارتمان آن طرف‌تر مي‌رسيد. وقتي منزلشان ميهمان بوديم، توضيح مي‌داد كه چه ركوردهايي در رقابت با  دوستش ثبت كرده‌اند. حالا كه ديگر كوچكتر‌هاي خانه به دشواري رضايت مي‌دهند بنشينند پاي كامپيوتر و بدون داشتن رقيبي آن سوي كابل‌هاي شبكه بازي كنند.

روند توسعه شبكه در همه جاي دنيا شتاب دارد. از شبكه‌هاي محلي گرفته تا حالا كه شبكه‌هاي بزرگ و وب‌ها در حال به هم پيوستن و ايجاد پورتال‌هاي عظيم هستند. توسعه‌اي كه از آن صحبت مي‌كنيم، هم در زمينه نرم‌افزار رخ داده است و هم سخت‌افزارها را به پيش مي‌برد. از نگاه نوآوري نظام‌يافته و TRIZ اين كاربران هستند كه به عنوان «عضو كاري» پيشران سيستم به شمار مي‌آيند. ممكن است من و شما كه كار و زندگي‌مان لزوما وابسته به شبكه نيست، اثرگذاري خود بر آن را چندان احساس نكنيم. اما آن‌ها كه مدام در حال كار حرفه‌اي بر مبناي زيرساخت‌هاي شبكه‌اي هستند حضور پررنگ خود را باور دارند. سيستم‌هاي ناوبري، شبكه‌هاي زنجيره‌اي فروش داراي شعبه‌هاي متعدد در كشورهاي گوناگون، بانك‌ها و بورس‌هاي بين‌المللي، سيستم‌هاي پزشكي، سازمان‌هاي دولتي و غيردولتي كه كسب و كارشان مبني بر تبادل لحظه‌اي اطلاعات است. اگر شبكه‌ها ايراد داشته باشند، تصور كنيد وضعيت سوخت‌گيري در كشور خودمان چه مي‌شود.

«تكي ـ دوتايي ـ چندتايي» شدن يكي از روندهاي تكامل مهم است. اين روند در مورد موضوع ويژه «كليك» در اغلب موارد مصداق داشته است. همان زمان كه اين روند تكامل سيستم‌ها را معرفي مي‌كرديم، اشاره شد كه كابردهاي فراواني براي آن مي‌توان جستجو كرد. سيستم‌ها وقتي براي بهتر شدن و حركت به سمت ايده‌آلي، گام به گام توسعه مي‌يابند، يكي از الزام‌هاي توسعه‌ آن‌ها، از تكي بودن به دوتايي رسيدن و از دو، چند شدن و بعد دوباره يكي شدن از نوع و نسلي متفاوت است. ممكن است در شرايطي يك سيستم در تكثير پيش از تكي شدن دوباره خود صدها سيستم مرتبط به هم داشته باشد و شايد هم وقتي به 3 يا 4 سيستم رسيد، به نسل تكي خود تغيير يابد. روندهاي قابل طرح ديگر در مورد شبكه «شكستن مرزها» و «كنترل‌پذيري» هستند. «شكستن مرزها» با ايجاد شكست در وضع كنوني محدوديت‌ها و مرزبندي‌ها آغاز مي‌شود و بعد به مرزهاي كم و محدود سوق مي‌يابد و در نهايت شرايط بدون مرز را دنبال مي‌كند. در «كنترل‌پذيري»، اول اقدام كنترلي مستقيم ايجاد مي‌شود، بعد اقدام كنترلي واسطه‌اي و سپس ايجاد بازخورد را شاهد هستيم. در گام پاياني نيز به بازخورد هوشمند مي‌رسيم.

با اين توضيح و توصيف مختصر ببينيم كه چه چيزهايي در مورد شبكه مي‌توان تصور كرد و چند روز بايد تلاش داشت يا صبر كرد تا همه به واقعيت بپيوندند:

1. حذف شدن هارد ديسك‌ها از كامپيوتر چندان عجيب نيست. سرعت شبكه به اندازه‌اي بالا مي‌رود كه چيزي كمتر از سرعت پردازشگر كامپيوترمان نخواهد داشت. در اين صورت به شرط نگراني نداشتن از خطاهايي مانند قطعي شبكه، چرا بايد چيزي جز نمايشگر و صفحه كليد روي ميز كارمان باشد. همه فايل‌ها به سادگي از روي هارد ديسك موجود در شبكه مورد استفاده قرار مي‌گيرند. همين حالا مگر گوگل درايوي را در اختيار ما قرار نداده است؟ و مگر محصولات Thin Client به بازار معرفي نمي‌شوند.
2. فايل‌هاي يك‌پارچه مي‌آيند و پسوندهاي متعدد تغيير شناسنامه مي‌دهند و همه به جاي فاميل بودن با يكديگر خواهر و برادر مي‌شوند و بدون اهميت داشتن پسوند، در نرم‌افزارهاي مختلف قابل استفاده خواهند بود. دسترسي كاربرهاي مختلف به فايل‌ها و كار مشترك روي آن‌ها هم با سادگي ممكن مي‌شود. اگر قرار است پوستري طراحي شود، عكاسي از شيراز، با گرافيستي از رشت، در كنار طراحي از مشهد، همزمان روي فايل كار مي‌كنند تا حاصل كارشان زودتر چنان شود كه دوست دارند و سفارش‌دهنده خواسته است. با برقراري شبكه‌هاي توسعه‌يافته، همين‌ها مي‌توانند مليت‌هاي مختلف و خانه‌ و محل كاري در اين سو و آن سوي دنيا داشته باشند.
3. تحولي جدي در عرصه چندرسانه‌اي‌ها و به ويژه تصوير رخ خواهد داد. آرزوي مخترع تلويزيون كه داشتن ارتباط صوتي تصويري دو طرفه بود جامه عمل مي‌پوشد و از شرايط امروزي به پديده‌اي جديد خواهيم رسيد. دوربين‌هاي پورتابل برنامه‌هاي تلويزيوني كه در برنامه‌هاي زنده بايد به كمك فرستنده مستقر در مقصد و ... تصوير را روي آنتن برنامه در حال پخش از استوديو بفرستند، به كمك سخت‌افزار و نرم‌افزار شبكه به تعداد بيننده‌ها تكثير خواهند شد.
4. ديگر چيز دست و پا گيري به نام سيم و نگراني از اتصال و قطعي آن نخواهيم داشت؛‌ همه شبكه‌ها بدون سيم خواهند بود و تشخيص برقراري ارتباط و قطعي آن به كمك بازخورهايي است كه سيستم، هوشمندانه به ما مي‌دهد. اينجا است كه مساله ترافيك چهره‌اي ديگر از وجود و اهميت خود را بروز مي‌دهد. ترافيك شبكه در شرايطي كه همه چيز از همه جا تحت شبكه هستند، مديريتي را مي‌طلبد كه در آن نيازها و پيام‌ها و صفر و يك‌هاي مدام در حال رفت ‌و آمد، هم تصادف نكنند، هم دير نيايند و نروند و هم سردرگم و حيران نباشند. تصور كنيد كه راديو پيام، هر چند دقيقه يك‌بار اخبار ترافيكي ويژه شبكه‌ها را گزارش كند!
5. امنيت مساله‌اي مهم و پررونق مي‌شود. با امكان رديابي آسان log شدن و ورود و خروج‌ها به هر شبكه‌اي، امنيت به طرز چشمگيري بالا مي‌رود. اين امنيت صداقت در كسب و كارها را نيز افزايش مي‌دهد و راه انكاري باقي نمي‌ماند. روند خريدهاي هر فرد يا سازماني، نشان‌ از سليقه، گرايش‌هاي مصرف، تغيير درآمد، نوع تحصيلات، شرايط خانوادگي و بسياري پارامترهاي ديگر خواهد داشت. پس اگر گاهي حافظه ما چيزي را به ياد نياورد، اين داده‌هاي ثبت شده در شبكه هستند كه همه چيز را به صراحت برايمان بازگو مي‌كنند.
6. گوشي‌هاي تلفن همراه، همه‌كاره‌تر مي‌شوند. اصلا مفهوم ارتباط بسيار فراتر از مكالمه كردن و پيام رد و بدل كردن خواهد بود. همه ابزارهاي فناوري اطلاعات، وقتي فراهم باشد مفهوم ارتباطات متحول خواهد شد.
7. سيستم‌هاي مختلفي مانند مخابرات، برق، راهنمايي و رانندگي، بانك‌ها، شهرداري، مدرسه، دانشگاه، ميدان ميوه و تره‌بار، رستوران‌ها، سوپر ماركت‌ها، پزشكان و ... به هم نزديك و نزديك‌تر مي‌شوند و با داشتن پروتكل‌هايي مشترك، كاربر و مشتري را از مراجعه‌هاي چندگانه و چندباره بي‌نياز مي‌كنند. حضور روبات‌هاي نرم‌افزاري و سخت‌افزاري در همه جا نيز چيز بيگانه‌اي تلقي نمي‌شود. دسترسي به همه اين‌ها با ورودي‌هايي يكسان «آن‌چه شما خواسته‌ايد» را براي مشتري در پي خواهند داشت.

همه اين‌ها ظاهر كار را ساده و دلخواه مي‌كنند، اما پشت پرده حكايتي ديگر و پيچيدگي‌هاي علمي خاص خود را دارد. نقش متخصصان مختلف در عرصه فناوري اطلاعات، كارشناس‌هاي خبره نرم‌افزار و توسعه‌دهندگان حرفه‌اي سخت‌افزار، بايد تيم‌هايي قوي را شكل دهند تا اين ‌آينده‌نگاري‌ها جامه عمل بپوشند. در كنار اين‌ها، تحقيق و توسعه دانشمنداني از فيزيك و شيمي و رياضيات با همنشيني بزرگاني از اقتصاد و علوم ديگر ضروري است.

همه ما آن‌قدر درگير كارهاي مهم و فعاليت‌هاي روزمره و انجام بايد و نبايدها هستيم كه كمتر فرصت فكر كردن و فراتر از آن «خلاق فكر كردن» داريم. چند دقيقه‌اي به ديگر كارها و مشغله‌هاي فكري‌تان مرخصي بدهيد و با مرور محتواي اين ستون بياييد و متفاوت فكر كنيد. اگر چيزهاي جالبي به فكرتان رسيد و از ايده‌پردازي خود لذت برديد،‌ با يك اي‌ميل به كليك، ديگران را هم در آن شريك كنيد. همه واقعيت‌هاي امروز، از رويا‌هاي ديروز متولد شده‌اند. click@jamejamonline.ir

اين مطلب با تغيراتي اندك، در كليك يك‌شنبه 7 بهمن‌ماه 1386 چاپ شد.